تفاوت متخصص زنان و ماما


رفع یک شبهه بزرگ: آیا تخصص زنان و زایمان، همان مدرک مامایى است؟ آیا حتى دکتراى مامایى، با متخصص زنان یکیست؟ محدوده اختیارات و خط قرمزهاى رشته مامایى کجاست؟

بیان تفاوت متخصص زنان و ماما

براى کسانى که رشته تجربى را در دبیرستان انتخاب میکنند،نهایت آرزو اغلب پزشک شدن است.رقابتى نفس گیر درمیگیرد و نهایتا برترین رتبه ها، پزشکى را برمی گزینند. دوره طاقت فرساى ٧ ساله طى میشود و پس از اتمام دو سال طرح، علاقمندان در رشته هاى مختلف تخصص با یکدیگر رقابت میکنند.

در این میان تخصص زنان و زایمان، یکى از رشته هاى پر طرفدار است. با قبولى در این رشته، ۴ سال دوره دستیارى با تمام زیر و بم هاى آن اعم از مطالعه و کشیک شب و اطاق عمل و ویزیت بیماران سرپایى و اورژانس و…شروع میشود و نهایتا امتحان برد تخصص و دو سال خدمت مجدد در مناطق تعیین شده.
این است مسیر پانزده ساله از زمان قبولى در کنکور تا زدن تابلوى متخصص زنان بر سر در مطب….

در مقایسه، قبولى در رشته مامایى در دانشگاه، ۴ سال آموزش و طرح تعهد خدمت و نهایتا زدن تابلوى کارشناس مامایى، راهیست که دانش آموختگان این رشته طى میکنند. دوره فوق لیسانس دو ساله و دوره دکترا در صورت طى شدن،به دکتراى مامایى امکان میدهد تا به این عنوان مطب بزند یا جذب مراکز دانشگاهى شود.
تا همینجا تفاوتى بزرگ شکل گرفته است: متخصص زنان با احاطه بر بیوشیمى، آناتومى، فیزیولوژى، فارماکولوژى( دارو شناسى)، جنین شناسى، و بسیارى از مباحث دیگر،توانایى شناخت کامل از سیستم تولید مثل در زنان و امراض مربوط به حاملگى، مشکلات جنینى، نابارورى و سرطان شناسى را مى یابد.

آنچه که به دانشجویان رشته مامایى، به فراخور رشته، بسیار اندک و در حد کمتر از پزشک عمومى آموخته میشود.این دانسته هاست که متخصص زنان را قادر میسازد تا در شرایط مختلف بیمارى و سلامت،براى زنان و مادران تصمیمات حیاتى اتخاذ کند، به جا به تجویز دارو بپردازد و به موقع دست به تیغ جراحى ببرد. توانایى هایى که یک ماما حتى با اخذ مدرک دکترا هم، فاقد آن است.

تفاوت در توانایی های متخصص زنان و ماما

حاملگى هاى پرخطر، وجود امراض مزمن و خطرناک در مادر و نهایتا تصمیم براى زمان و نحوه زایمان، و مراقبتهاى دارویى لازم، از دیگر توانایى هاى منحصر به فرد رشته تخصصى زنان است.
ارجاع در نظام سلامت، از ماما به پزشک عمومى، و از پزشک عمومى به متخصص زنان صورت میگیرد و عکس آن یعنى از جایگاه بالاتر به پایین تر، عملا بى مناسبت و منتفى است.

لذا ماما در همکارى و تعامل مناسب با پزشک خانواده و متخصص زنان ایفاى نقش میکند و نقشى موثر در آموزشهاى زنان و مادران باردار دارد لیکن بدون صلاحدید آنان، عامل اصلى تصمیم گیرى در حاملگى هاى پر خطر، تعیین زمان و نحوه زایمان و مداخله در روند زایمان، متخصص زنان است و نه ماما. از همینجا خط قرمزها و نباید هاى رشته مامایى معلوم میشود.

مواردی که به خاطر تفاوت متخصص زنان و ماما، ماما اجازه دخالت ندارد

ماما( حتى در سطح دکترا) در این موارد اجازه دخالت و تجویز نداشته و بیمار باید حتما ارجاع داده شود:

  • امراض عفونى زنان با تشخیص یا درمان دشوار
  • خونریزى هاى غیر طبیعى
  • اندومتریوز
  • سرطانها، کیستها
  • ناهنجاریهاى آناتومیک لگنى
  • چسبندگى ها، حاملگى هاى خارج از رحم
  • نابارورى، مول، سقط بویژه سقط مکرر
  • درمانهاى هورمونى بخصوص در کسانى با امراض زمینه اى مثل صرع، ام اس، سابقه اختلالات انعقادى،…
  • تشخیص و درمان حاملگى هاى پرخطر شامل نقایص جنینى، فشار خون بالا، دیابت،پر کارى یا کم کارى تیرویید، امراض اولیه مادر باردار مثل بیمارى قلبى، دوقلویى و چند قلویى
  • زایمان زودرس، پارگى زودرس کیسه آب، خونریزى باردارى…
  • و نهایتا تصمیم گیرى در زمان ختم و نحوه ختم باردارى.

در همین راستا گرفتن زایمان طبیعى مگر در موارد اورژانس و غیر قابل اجتناب در مطبهاى مامایى ممنوع است. نیز درج کلماتى مثل تخصص زنان، عالى و … در سرنسخه و تابلوى مطب مامایى برابر قانون ممنوع میباشد.

نتیجه گیری

نتیجه آنکه یک ماما بویژه در پیشگیرى و آموزش، همکارى مناسب براى پزشک عمومى و متخصص زنان است.رعایت کامل محدوده اختیارات، باعث ارتقاى سلامت زنان و مادران جامعه خواهد شد؛ برعکس، نظر به محدودیتهاى بى شمار علمى در حیطه مامایى، عدم رعایت خط قرمزها مخاطرات جدى در بهداشت و درمان زنان و مادران را به بار خواهد آورد.

دکتر مریم خادم
متخصص زنان و زایمان

    ۹۸/۰۲/۲۹

    ۰۰:۱۳


    بروزرسانی در


    به اشتراک بگذارید