انواع آزمایش خون

انواع آزمایش خون

تجویز آزمایش خون یکی از معمولی ترین نسخه هایی است که پزشکان می پیچند. پس اگر به پزشک مراجعه کردید و برایتان آزمایش خون نوشت نگران نباشید.

آزمایش خون به پزشکان برای تشخیص بیماری ها و شرایط خاصی کمک می کند. انواع آزمایش خون می تواند اطلاعاتی از عملکرد اندام و شیوه کارکرد آن ها به پزشک بدهد. به طور خاص، آزمایش خون می تواند به پزشکان کمک کند تا:

  • کارکرد اندام هایی مانند کلیه ها، کبد، تیروئید و قلب را بررسی کند.
  • بیماری هایی مانند سرطان، HIV / AIDS، دیابت، کم خونی و بیماری عروق کرونر قلب را تشخیص دهد.
  • عوامل خطر برای ابتلا به بیماری های قلبی را تخمین بزند.
  • بررسی کند که آیا داروهایی که استفاده می کنید به شیوه صحیح عمل می کنند یا خیر؟
  • فرآیند انعقاد خون را بررسی کنند.

نکاتی که در انجام بهتر آزمایش خون باید به آن توجه داشت:

  1. بهتر است آزمایش خون در ساعات اولیه روز انجام شود. البته این موضوع به نوع آزمایش خون هم بستگی دارد. در بعضی آزمایش ها فرد باید ناشتا باشد یا در برخی اوقات ساعت مشخصی برای گرفتن آزمایش خون توسط پزشک توصیه می شود همچنین ۱۲ یا ۴۸ ساعت قبل از آزمایش باید از خوردن بعضی داروها و مکمل ها پرهیز کرد بنابراین پیش از گرفتن برگه آزمایش با پزشک خود در این موارد مشورت نمایید.
  2. ورزش و اضطراب هم می تواند در نتیجه آزمایش موثر باشد. مثلاً در برخی آزمایش ها فرد باید شب قبل از آزمایش خواب راحتی داشته باشد و دچار نگرانی و استرس نباشد همین طور بهتر است قبل از انجام آزمایش خون ۱۰ الی ۱۵ دقیقه در آزمایشگاه استراحت کنید تا سطح مواد در بدن شما به پایداری برسد و نتیجه بهتری از آزمایش بگیرید. می توان آزمایش خون را بسته به نوع بیماری به چند دسته تقسیم کرد که چند مورد از آن را به اختصار در ذیل توضیح می دهیم.

 

انواع آزمایش خون

انواع آزمایش خون

برخی از انواع آزمایش خون که بیشتر تجویز می شوند عبارتند از:

  • شمارش کامل سلول های خونی (CBC)
  • آزمایش ترکیبات شیمیایی خون
  • آزمایش آنزیم های قلبی
  • آزمایش خون برای ارزیابی خطر بیماری قلبی

 

آزمایش CBC :

 

در این آزمایش که از ساده ترین تست های خونی است می توان میزان HCT (هماتوکریت)، HGB (هموگلوبین)، RBC (گلبول های قرمز)، WBC (گلبول های سفید)، PLT (پلاکت)، MCHC (غلظت متوسط هموگلوبین)، MCH (وزن متوسط هموگلوبین)، MCV (حجم متوسط هموگلوبین) را بررسی کرد که هریک از این فاکتور ها را به طور مختصر توضیح داده ایم:

HCT (هماتوکریت):

این فاکتور در آزمایش خون مقدار گلبول قرمز خون را مشخص می کند. مقادیر طبیعی HCT در خانم ها باید بین ۴۲ تا ۵۲ درصد که البته در خانم های باردار ۳۳درصد است و در آقایان ۳۷ تا ۴۷ درصد می باشد. بالا بودن این مقدار (بیش از ۶۰ درصد) می تواند نشان دهنده سوختگی، اسهال شدید، از دسن دادن آب و تولید بیش از حد گلبول قرمز باشد؛ پایین بودن آن (کمتر از ۱۵درصد) نشان دهنده بیماری هایی نظیر پرکاری تیروئید، نارسایی مغز، کبدی و … می باشد.

WBC (گلبول های سفید):

این فاکتور نشان دهنده گلبول های سفید خون است. گلبول های سفید که به آنها سرباز بدن هم گفته می شود نقش دفاعی در بدن دارند. مقدار طبیعی WBC در بزرگسالان و کودکان بالاتر از ۲سال بین ۱۰ تا ۱۰ هزار در هر میلی لیتر خون است و پایین بودن آن (کمتر از ۲۵۰۰) می تواند نشان دهنده بیماری های عفونی، مسمومیت دارویی، بیماری های خود ایمنی، ایدز، بسیاری از نارسایی های مغز استخوان(شیمی درمانی) و … می باشد و زیاد بودن آن (بیش از ۳۰۰۰۰) نشان دهنده سرطان خون و لوسمی، عفونت و … است.

HGB (هموگلوبین):

مقدار طبیعی HGB در خانم ها ۱۲ تا ۱۶ گرم در هر دسی لیتر و در آقایان ۱۴ تا ۱۸ گرم در هر دسی لیتر است و پایین بودن (کمتر از ۵) نشان دهنده کم خونی، خون ریزی شدید، سرطان و … است؛ بالا بودن آن (بیشتر از ۲۰) نشان دهنده مشکلات ریوی؛ از دست دادن آب زیاد و … است.

RBC (گلبول های قرمز):

گلبول های قرمز یکی از قسمت های اصلی خون عاملی قرمزی آن است که مقدار طبیعی آن بین ۶/۱ تا ۴/۷ میلیون در هر میکرولیتر خون است که پایین بودن آن نشان دهنده فقر آهن و کمبود ویتامین ۱۲B، همولیز، مشکلات ریوی و … . بالا بودن آن نشان دهنده بیماری های ریوی یا هر نوع بیماری که ناشی از کمبود اکسیژن طولانی مدت در بدن است، می باشد.

PLT (پلاکت):

پلاکت ها از خون ریزی جلوگیری می کنند و سبب انعقاد خون می شوند. مقدار طبیعی آنها بین ۱۵۰ تا ۴۰۰ هزار در هر میلی مترمکعب خون است که این مقدار در کودکان کمی بیشتر است. اگر مقدار پلاکت خون پایین تر از حد نرمال (زیر ۵۰ هزار) باشد نشان دهنده بزرگ شدن طحال، خونریزی شدید، لوسمی یا سرطان خون و … است. پلاکت بیشتر از حد نرمال (یک میلیون) نشان دهنده بیماری هایی از قبیل فقرآهن، بعضی سرطان ها، بیماری های ژنتیکی و … می باشد.

 

آزمایش FBS :

این آزمایش که همان قند ناشتا است سطح گلوکز خون را در حالت ناشتا بررسی می کند. برای همین به این آزمایش FBG هم گفته می شود. در موارد اورژانسی که تست قند خون بدون ناشتا بودن صورت می گیرد به این آزمایش BS می گویند.

 

آزمایش LDL و HDL :

در این آزمایش کلسترول کل فرد بررسی می شود و مقدار HDL کلسترول خوب و LDL کلسترول بد و تریگلیسرید مشخص می شود.

 

آزمایش تیروئید:

این آزمایش جهت بررسی کم کاری یا پر کاری تیروئید صورت می گیرد. در این آزمایش مقادیر TSH  ، FT4  و  FT3  مورد بررسی قرار می گیرد.

 

آزمایش ترکیبات شیمیایی خون (BMP):

 

BMP آزمونی است که مواد شیمیایی مختلف در خون را اندازه گیری می کند. این آزمون معمولا بر روی بخش مایع خون (پلاسما) انجام می شود. آزمایش ترکیبات شیمیایی خون می تواند به پزشک اطلاعاتی درباره ماهیچه ها از جمله قلب، استخوان و اندام، از جمله کلیه ها و کبد بدهد.

BMP شامل آزمایش قند خون، کلسیم، آزمون الکترولیت، و  آزمایش خون برای اندازه گیری عملکرد کلیه ها است. برخی از این تست ها نیاز به ناشتا بودن دارد و برخ دیگر اقدامات اولیه خاصی که پزشک به شما خواهد گفت را می طلبد.

قند خون

گلوکز یک نوع قند است که بدن برای تولید انرژی از آن استفاده می کند. سطح بالای گلوکز در خون شما ممکن است نشانه ای از دیابت باشد. برخی از آزمایش ها قند خون نیاز به اندازه گیری بعد از بیدار شدن از خواب دارند و برخی دیگر بعد از مصرف وعده های غذایی گرفته می شوند.

کلسیم

کلسیم یک ماده معدنی مهم در بدن است. سطح کلسیم غیر طبیعی در خون ممکن است نشانه ای از مشکلات کلیوی، بیماری های استخوان، بیماری تیروئید، سرطان، سوء تغذیه یا اختلال دیگری باشد.

الکترولیت ها

الکترولیت ها مواد معدنی هستند که به حفظ سطح مایع در بدن و تعادل در PH (خاصیت اسیدی و بازی) کمک می کنند. این الکترولیت ها عبارتند از:

  • سدیم
  • پتاسیم
  • بی کربنات
  • کلرید

سطح الکترولیت غیر طبیعی ممکن است نشانه ای از کم آبی بدن، بیماری های کلیوی، بیماری کبد، نارسایی قلبی، فشار خون بالا، یا اختلالات دیگر باشد.

کلیه ها

آزمایش خون برای اندازه گیری عملکرد کلیه ها شامل اندازه گیری سطوح نیتروژن اوره خون (BUN) و کراتینین می باشد. هر دو این مواد ضایعاتی هستند که کلیه آن ها را فیلتر می کند. سطح BUN و کراتینین غیر طبیعی ممکن است نشانه ای از یک بیماری کلیوی و یا اختلال باشد.

انواع آزمایش خون

آزمایش آنزیم های قلبی

آنزیم ها مواد شیمیایی هستند که به کنترل واکنش های شیمیایی در بدن شما کمک می کنند. آزمایشات آنزیم های قلبی بسیاری وجود دارد. آزمایش های تروپونین و کراتین کیناز (CK) که جز این بخش از آزمایشات خون هستند برای بررسی قلب و جلوگیری از حمله قلبی مورد استفاده قرار می گیرد.

تروپونین

تروپونین یک پروتئین ماهیچه ای است که به منقبض کردن آن ها کمک می کند. هنگامی که سلول های عضلانی قلب آسیب می بینند، تروپونین به بیرون نشت کرده و سطح آن در خون افزایش پیدا می کند.

به عنوان مثال، سطح تروپونین خون هنگامی که فردی حمله قلبی داشته باشد، افزایش می یابد. به همین دلیل، پزشکان اغلب زمانی که بیمار درد قفسه سینه و یا سایر علائم و نشانه های حمله قلبی را دارد تست تروپونین تجویز می کنند.

کراتین کیناز

زمانی که عضله قلب آسیب ببیند، محصول خونی به نام CK-MB منتشر می شود. سطح بالایی از CK-MB در خون می تواند به این معنی باشد که یک حمله قلبی رخ داده است.

 

آزمایش خون برای ارزیابی خطر بیماری قلبی

 

لیپوپروتئین آزمایش خونی است که می تواند نشان دهد که آیا شما در معرض خطر بیماری عروق کرونر قلب (CHD) هستید یا خیر. این تست مواد را در خون اندازه گیری می کنند که کلسترول را حمل می کنند.

لیپوپروتئین اطلاعاتی در مورد موارد زیر به شما می دهد:

  • مجموع کلسترول
  • LDL (” کلسترول بد”): این منبع اصلی تجمع کلسترول و انسداد در عروق است.
  • HDL (” کلسترول خوب”): این نوع از کلسترول کمک می کند تا انسداد در عروق کاهش یابد.
  • تری گلیسیرید: تری گلیسیرید نوعی چربی در خون شماست.

لیپوپروتئین با اندازه گیری سطح کلسترول LDL و HDL و تری گلیسیرید در خون قادر است ریسک بیماری های قلبی را تخمین بزند. سطح کلسترول و تری گلیسیرید غیر طبیعی ممکن است نشانه هایی از افزایش خطر برای CHD باشد. برای انجام این آزمایش غالبا توصیه می کنند بین ۹ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید.

 

تست لخته شدن خون

 

آزمون لخته شدن خون گاهی تست های انعقادی نیز نامیده می شود. این تست پروتئین های خون شما که فرآیند لخته شدن خون را تحت تاثیر قرار می دهند را بررسی می کند. نتایج آزمون های غیر طبیعی ممکن است نشان دهد که شما در معرض خطر خونریزی یا لخته شدن خون در عروق خود هستید.

در صورتی که پزشک به وجود اختلال یا بیماری مربوط به لخته شدن خون در بیمار شک کند این آزمایش را تجویز می کند. آزمون لخته شدن خون همچنین برای نظارت بر روی افرادی که در حال مصرف داروهای جهت کاهش خطر لخته شدن خون هستند، استفاده می شود. وارفارین و هپارین دو نمونه از این داروها هستند.

 

 

 

۹۶/۱۲/۰۷

۱۱:۳۵

Last updated on


به اشتراک بگذارید: