چرخه «اهدای تخمک» و ملاحظات اخلاقی

دکتر زهره لواسانی، عضو هیأت علمی دانشگاه، فلوشیپ فوق تخصصی نازایی/

بررسی سلامت در «اهداکننده تخمک»

اهداکننده تخمک (Donor) پیش از قرارگیری در چرخه «اهدای تخمک»، مراحل بررسی سلامت را در مراکز نازایی طی می‏کند. در این راستا بررسی سلامت جسمی، بررسی روحی روانی و  بررسی ژنتیکی انجام می‎شود.

الف- بررسی سلامت جسمی: آزمایش‏های اولیه پیش از درمان باید به طور کامل انجام شود. آزمایش اسپرموگرام مرد، معاینات عمومی فیزیکی، آزمایش‏های روتین قبل از بارداری نظیر سرخجه، سیفلیس، آزمایش های ایمنی، تعیین گروه خون و RH، ایدز و هپاتیت باید صورت گیرد. معاینات لگنی، بررسی حفره رحم و سونوگرافی برای اندازه‏گیری حجم رحم و درصورت لزوم هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی لازم است.

ب- بررسی روحی روانی: ارزیابی روان‏شناختی فرد اهداکننده تخمک توصیه می‏ شود. این سابقه شامل بررسی سابقه خانوادگی، تحصیلی، ثبات روحی، ‌انگیزه اهدا، سابقه بارداری سخت، روابط بین فردی، سابقه قضایی و قانونی، سابقه بیماری‏های روان پزشکی و اختلال شخصیتی است.

ج- بررسی ژنتیکی: فرد اهداکننده تخمک (Donor) باید از نظر ژنتیکی کاملاً سالم باشد. خصوصیات فیزیکی فردگیرنده و اهداکننده تخمک بهتر است هماهنگ باشد. خصوصیاتی نظیر، رنگ پوست، رنگ چشم، رنگ مو و ساختمان بدنی.

 

  چرخه «اهدای تخمک»

۱٫    تحریک‏ تخمک‏گذاری (Induction of ovulation)

اهداکننده تخمک در یک دوره ۱۱-۸ روزه (از طریق سونوگرافی واژینال) تحت نظارت قرار می‏گیرد. در این دوره فرد اهداکننده، داروهای تحریک‏ کننده تخمک‏ گذاری را با تجویز پزشک و با نظارت پرسنل مرکز تخصصی نازایی استفاده می‏ کند.

تذکر: لازم به ذکر است بر خلاف سیکل طبیعی که فقط یک تخمک آزاد می‏شود، با تجویز داروهای تحریک‏ کننده تخمک‏ گذاری در درمان نازایی، چندین تخمک تحریک و آزاد می‏ شود.

 ۲٫    بررسی رشد فولیکول‏ها (Management of follicle growth)

اهداکننده تخمک در طی این دوره به طور متوسط ۴ بار برای انجام سونوگرافی مراجعه می‏کند تا اطمینان حاصل شود متعاقب دریافت داروهای تحریک تخمک‏ گذاری، فولیکول‏های در حال رشد به اندازه مورد انتظار رسیده ‏اند. در صورت لزوم، ممکن است بر اساس شرایط موجود دوز داروها تغییر کند.

 ۳٫    آماده‏سازی برای تخمک‏گیری (Triggering)

هنگامی‏ که فولیکول‏ ها به اندازه مورد نظر ۲۰-۱۸ میلی‏متر رسید، داروی نهایی (HCG) به منظور آماده ‏سازی برای تخمک‏ گیری تجویز می‏شود. ۳۶ ساعت پس از تجویز داروی مورد اشاره، تخمک‏ ها آماده برداشتن می‏ شود.

 ۴٫    تخمک‏گیری (Pick up)

آخرین مرحله، «تخمک‏ گیری» است که در آن اهداکننده در اتاق عمل بخش نازایی تحت بی‏هوشی بسیار سبک حداکثر ۱۵ دقیقه قرار می‏گیرد. در حین این اقدام، شکم باز نمی‏ شود، بلکه فقط یک سوزن بسیار کوچک از طریق دیواره واژن به تخمدان وارد شده و تخمک‏ها از این طریق کشیده می‏ شوند. انجام این عمل بسیار راحت و سریع است و اهداکننده هیچ درد و ناراحتی را حس نمی‏ کند.

·  بعد از انجام مراحل بالا، تخمک‏ها بلافاصله به آزمایشگاه جنین‏ شناسی منتقل و با اسپرم‏های همسر گیرنده لقاح داده می‏ شود (IVF) و ۵-۲ روز بعد جنین‏ ها از طریق واژن به داخل رحم و یا از طریق لاپاراسکوپی به لوله‏ های رحمی فرد گیرنده منتقل می‏ شود. فرد اهداکننده نیز برای ۱ تا ۲ ساعت بعد از بی‏هوشی، در بخش نازایی تحت مراقبت قرار می‏ گیرد و بعد از آن می‏ تواند به خانه برگردد و کارهای روزانه را از سر گیرد.


ملاحظات اخلاقی در اهدای‌ تخمک

·   همواره بحث‏های فراوانی در رابطه با اهداکننده تخمک جریان داشته است که آیا بهتر است فرد اهداکننده تخمک شناخته شده یا ناشناس باشد. بسیاری از دریافت‏ کنندگان تمایل به دریافت تخمک از اهداکنندگان ناشناس هستند، چرا که تمایل دارند حریم خصوصی خود را حفظ کنند. اما در مقابل عده‏ کمتری اصرار به شناختن اهداکننده دارند. برای آن‏ها سابقه اجتماعی، فرهنگی اهداکننده تخمک و ویژگی‏ های ژنتیکی وی اهمیت زیادی دارد.

·    در مراکز درمان ناباروری معتبر، فرد اهداکننده تخمک ناشناس باقی می‏ ماند، چرا که به دلیل قوانین موجود، مانند قانون اهدای جنین مصوب مجلس و شورای نگهبان، باید اطلاعات افراد دهنده و گیرنده کاملاً محرمانه حفظ شود. البته اطلاعاتی مثل مشخصات، میزان سواد و سطح اجتماعی آن‏ها را می‏توان به هم توضیح داد ولی آن‏ها را به هم معرفی‌ نمی‌ کنند. حتی اگر کسی یکی از اقوام خود را برای اهدای تخمک معرفی کند، این اهدا را پذیرفته اما تخمک فرد آشنا را به دیگری و تخمک اهداکننده دیگری را به زوج می‌دهند، چون رعایت اصل محرمانگی مهم است.

·    موضوع دیگر آشکار کردن یا پنهان داشتن موضوع از کودک حاصل از این عمل است. در مواردی که بنابر ملاحظاتی این حقیقت کتمان می‏ شود همواره این خطر وجود دارد که حقیقت ناخواسته آشکار شود. این موضوع به ویژه در خانواده ‏هایی که تفاهم و توافق وجود ندارد بیشتر اهمیت می‏ یابد.

·    رعایت محدودیت در دفعات اهدای تخمک الزامی است و مهم است استانداردهای سلامت جسمی و روانی در مورد اهداکنندگان رعایت شود و برای پیشگیری از مشکلات آتی، رضایت‏نامه از اهداکننده و گیرنده دریافت شود.

·    در اخلاق پزشکی، همه جوانب از جمله حفظ مصالح گیرندگان و دهندگان، بعد اجتماعی قضیه، جلوگیری از اختلال نسل و در نظر گرفته شده است و رعایت آن‏ها از سوی ارایه‏ دهندگان این خدمت، بسیار مهم است.

عوارض احتمالی برای اهداکننده تخمک

در موارد معدودی ممکن است عوارض و خطرات جانبی برای یک اهداکننده تخمک اتفاق بیافتد. این عوارض جانبی و خطرات عبارتنداز: سردرد، نفخ، تهوع، افزایش وزن موقت که بعد از یک هفته برطرف می‏شود. همچنین به ندرت ممکن است فردی نسبت به آمپول‏های تحریک تخمدانی حساسیت نشان دهد که در صورت بروز علائم، روند اهدای تخمک متوقف خواهد شد.

***

    تصویر پروفایل نویسنده:دکتر زهره لواسانی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با دکتر زهره لواسانی
    سایر مقالات دکتر زهره لواسانی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

    اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ