هشدار- «فشارخون بارداری»؛ خطری بسیار جدّی برای جنین و مادر

دکتر زهره لواسانی، عضو هیأت علمی دانشگاه،

فشار خون وابسته به بارداری و مسمومیت حاملگی (پره‏اکلامپسی)، از شایع‏ترین مشکلات طبی در بارداری است و یکی از سه علت مهم «مرگ مادران» را در کنار خونریزی و عفونت تشکیل می­دهد. این اختلال، باعث ایجاد عارضه برای ۸-۵ درصد بارداری‏ها می‏شود. مادران مبتلا به مسمومیت حاملگی در معرض خطر بالایی از نظر عوارض مادری و جنینی هستند، به همین دلیل لازم است تحت مراقبت‏های ویژه بارداری قرار گیرند.

 

تعریف فشار خون وابسته به بارداری و مسمومیت حاملگی

افزایش فشار خون مادر در طی بارداری که با علایم ورم و پروتئین در ادرار همراه باشد. «پره‏اکلامپسی» نامیده می‏شود. این عارضه به نام‏های توکسمی و مسمومیت حاملگی نیز نامیده می‏شود. «اکلامپسی»، آخرین و شدیدترین مرحله «پره‏اکلامپسی» است و زمانی روی می‏دهد که علاوه بر علائم پره‏اکلامپسی، تشنج نیز روی می‏دهد. ممکن است حتی منجر به کما و مرگ مادر و جنین شود.

زنانی که فشار خون حاملگی دارند، دچار فشار خون بالا هستند اما در ادرار پروتئین ندارند. در بسیاری موارد، فشارخون بالا خفیف است و در مراحل انتهایی بارداری رخ می‏دهد. اگر برای فردی تشخیص فشار خون بارداری داده شده است، پزشک ممکن است پروتئن ادرار وی را مرتب اندازه‏گیری کند که اگر وجود داشته باشد، نشانه این است که فشارخون حاملگی به سمت مسمومیت حاملگی پیشرفت کرده است. از هر چهار زن مبتلا به فشار خون بارداری، یک زن دچار مسمومیت حاملگی می‏شود.

 

فشارخون مزمن

فشارخون مزمن؛ فشار خون بالایی است که پیش از هفته بیستم بارداری اتفاق می‏افتد و تا پس از هفته ۱۲ از زایمان ادامه می‏یابد. در بعضی موارد زنان قبل از حاملگی می‏دانند که مبتلا به فشار خون مزمن هستند. اما در اکثر موارد زنان دچار فشار خون پر دوام پیش از بارداری برای این مشکل ارزیابی نمی‏شوند.

فشارخون بالای آن‏ها طی مراقبت‏های پیش از تولد شناسایی می‏شود، اما از آن‏جا که فشار خون بالا معمولاً در اوایل بارداری کم است، ممکن است در ابتدا شناسایی نشود. فشارخون بالای مزمن به علت حاملگی رخ نمی‏دهد. اگر بعد از زایمان از بین نرود، احتمالاً بیمار در تمام بارداری به آن مبتلا بوده‏ اما تشخیص داده نشده است.

 

مسمومیت حاملگی ایجاد شده بر روی فشار خون بالای مزمن

این اصطلاحی است برای زنانی که دچار فشارخون بالای مزمن پیش از بارداری هستند و طی بارداری در ادرار خود پروتئین پیدا می‏کنند. این نام در مورد زنان دچار فشارخون بالا و پروتئین در ادرار از پیش از بارداری باشند نیز در صورتی‏که افزایش قابل توجهی در هر کدام از این مشکلات طی نیمه دوم بارداری وجود داشته باشد، به کار می‏رود.

اگر برای مادر باردار، هر یک از این ۳ مورد اختلال فشارخون تشخیص داده شود، لازم است به دقت از مادر و جنین مراقبت شود. این اختلالات، شباهت‏هایی با مسمومیت حاملگی دارند، اما دقیقاً مانند هم نیستند.

 

علائم اصلی و هشداردهنده

علایم پره‏اکلامپسی خفیف: فشارخون بالا (فشار خون ۱۴۰/۹۰)، ورم و مقدار کم پروتئین در ادرار

علایم پره‏اکلامپسی شدید: فشارخون بالا (فشار خون ۱۶۰/۱۱۰ و بیشتر) پروتئین در ادرار، ورم عمومی بدن بویژه دست و صورت، افزایش ناگهانی وزن بدن، اختلال در بینایی و تاری دید، درد قسمت بالا و راست شکم، سردرد و کاهش ادرار و یا توقف جریان ادرار.

 

عوارض پرهاکلامپسی بر روی جنین و مادر

– افزایش احتمال مرگ جنین در داخل رحم و مرده‏زایی

– افزایش احتمال تولد نوزاد کم وزن (با وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم)

– افزایش جدا شدن زودرس جفت در دوران بارداری

– افزایش احتمال زایمان سزارین

– افزایش احتمال نارسایی کلیوی و قلبی

– افزایش احتمال بروز فشارخون پس از زایمان و …

 

تشخیص

هر کدام از نشانه‏های گفته شده می‏تواند نشانی از بروز پره‏اکلامپسی باشد. در هر بار مراجعه به پزشک یا ماما، او با اندازه‏گیری فشارخون و وزن بیمار و در صورت وجود علائم با درخواست آزمایش ادرار برای بررسی وجود پروتئین در ادرار ۲۴ساعته و اندازه‏گیری اسیداوریک و کراتینین خون، وضعیت بیمار را مورد بررسی قرار می‏دهد. سونوگرافی می‏تواند به تعیین وضعیت جنین و جفت نیز کمک کند.

 

درمان فشارخون وابسته به بارداری و پره‏اکلامپسی

تنها درمان پره‏اکلامپسی، «زایمان» و «ختم حاملگی» است. بعد از زایمان، معمولاً فشارخون در عرض چند روز به سطح طبیعی بر می‏گردد. بنابراین زایمان برای مادر که در خطر افزایش یافته تشنج، قطع بند ناف و خونریزی شدید است تا زمان طبیعی شدن فشار خون او مفید است.

البته زایمان زمانی که اوایل بارداری است، می‏تواند بهترین فکر برای جنین نباشد. بنابراین پزشک تعیین می‏کند چه مدت دیگر پیش از القای زایمان تا پایان نمو جنین باقی است. ایده‏آل این است که پزشک وضعیت بیمار را کنترل کند تا به ۳۶ هفته بارداری برسد. در بیشتر موارد منتظر ماندن امکان ندارد و لازم است که بیمار زودتر تحت القای زایمان یا سزارین قرار گیرد.

 

یادمان باشد: فشارخون بدون علامت است، پس لازم است

«فشارخون» به ویژه «فشارخون در حاملگی» را بسیار جدّی بگیریم.

***

    تصویر پروفایل نویسنده:دکتر زهره لواسانی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با دکتر زهره لواسانی
    سایر مقالات دکتر زهره لواسانی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

    اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ