مفهوم زمان در روانکاوی (۱)

مقاله زیر در رابطه با روانکاوی لکانی و نه انواع دیگر روانکاوی و تنها در خصوص کار با نوروزیس می باشد. در بحث روانپریشی و یا سایکوز به هیچ وجه از روش های ذکر شده استفاده نمی گردد.

بر خلاف باور رایج که مدت زمان درمان روانکاوی زمان فیکس و مشخصی بوده و یا حتی طول مدت جلسه را ساعت مشخص می کند، در روانکاوی لکانی به دلایل حرفه ای که توضیحات جالبی در بر دارند، هیچ یک از قوانین بالا کاربردی ندارند. به این مفهوم که طول مدت جلسات متغیر بوده و از ۵ دقیقه تا بیش از یک ساعت می تواند به طول انجامد. این که روانکاو چه زمانی را مناسب برای پایان دادن به جلسه دانسته به نوع ارتباطی دارد که فرد با نا خودآگاهش برقرار می کند. گاها برای افراد زمان طولانی تری لازم است تا به جای بر در و دیوار زدن ها به موردی برسند که خود آنان را غافلگیر کند که در پی آن روانکاو جلسه را تمام نماید. در برخی موارد نیز فرد چنان سریع به یک امر نا خودآگاه بر می خورد که نیاز به اتمام جلسه در همان چند دقیقه نخست است. از آن جایی که زبان نا خودآگاه ما با زبان رایجی که به طور روزمره بدان صحبت می کنیم متفاوت است، نوع برخورد روانکاوانه با آن نیز از عرف خارج می باشد. اگر به همان شیوه مدت زمان معین برای هر جلسه استفاده شود، تنها به معنا سازی صرف پرداخته ایم که بیشتر متوجه توجیه رفتارهایمان در سطح است و نه تشخیص آرزومندی های واقعی و البته نا خودآگاهمان در عمق. اینکه ما در پروسه روانکاوی بر خلاف آنچه انتظار می رود چیزی بگوییم که نقش خودآگاه در آن عیان نباشد، نکته اصلی و کلیدی محسوب می گردد. این مهم برخی مواقع از طریق لغزش های زبانی خود را نشان می دهد. در روانکاوی لکانی آوای کلمات و نه معنی آنها مد نظر بوده چرا که هم نوایی یک کلمه با کلمات دیگر می تواند سد ایگو را شکانده و ما را به سمت ناخودآگاه فانتزی ها ببرد. البته لازم به ذکر است که نا خودآگاه ما از بخش دیگری هم تشکیل شده که در اصطلاحات لکانی به امر واقعی تعلق داشته و حتی در پایان روانکاوی نیز به عرصه کلام وارد نخواهد شد. وسیله ای که در حکم پل ارتباطی میان نا خودآگاه فانتزی و نا خودآگاه واقعی تلقی می شود همان نحوه لذت جویی هر شخصی است که باز هم متعلق به عرصه واقعی بوده و کاملا از فردی به فرد دیگر متفاوت است. در کتاب اخیر کولت سولر روانکاو فرانسوی و از شاگردان لکان، این موضوه به زیبایی و ظرافت توضیح داده شده است. هدف روانکاوی لکانی نزدیک شدن به همین هسته ناخودآگاه واقعی بوده که منجر به پروسه ای طولانی می شود. اگر یک روانکاو جلسه را در زمان خاصی خاتمه می دهد، بخشی از آن به علت قسمت خاصی از گفتمان مراجعه کننده بوده که لازم است بر آن تاکید شود. گاها افراد برای اینکه متوجه نحوه لذت جویی نا خودآگاهشان شوند که به طور بالینی از آن آزرده هستند، روانکاو با دخالت بر روی زمان پایان جلسه به آنها کمک می کند که متوجه این الگوی لذتی و البته آزار دهنده شوند. اگر این مهم انجام نشود، تا ابد آن شخص بدون اینکه از خود نحوه لذت بردن نا خودآگاهش را که باعث زحمتش شده بپرسد برای سالها آن را ادامه می دهد. یکی از اهداف درمانی روانکاوی لکانی کمک کردن به فرد در اصلاح منابع لذت جویی بوده که باعث آزردگیش می شوند بدون آن که خود شخص آن را بداند. بنابراین با تمسک از متغیر کردن طول جلسات، روانکاو به روانکاوی شونده کمک می کند نحوه ارتباطش را با آنچه از آن رنج می برد اصلاح نماید.

به عنوان مثال، یکی از مراجعانم الگوی لذت جویی نا خودآگاهش در رابطه با پول این گونه بود که آن را صرفا برای بخشش به دیگران از طریق خرید هدایای گرانقیمت می دید. آخر هر ماه او مجبور به اضافه کاری می شد تا هزینه های جاریش را پرداخت نماید. در مرحله نخست روانکاوی متوجه الگوی رفتاریش شده بود ولی همچنان دقایق طولانی از جزییات بذل و بخشش می گفت که با کوتاه کردن و قطع جلسه درست هنگامی که بدین مطلب می پرداخت کم کم متوجه شد که این عمل صرف هماهنگی با آرزومندی والدینش نبوده که در این عمل لذتی بس شگرف برای خود او نهفته بوده است. با پذیرفتن مسؤولیت آنچه از آن شکایت می کرد و تقصیرش را بر گردن دیگریهای زندگیش می انداخت، به دنبال چرایی این شیوه لذت بردن گشت. بعدها نه تنها دیگر از بی پولی و قدر نشناسی دیگران شاکی نبود، بلکه درآمدش را صرف ادامه تحصیلاتش کرد که آن را سالها به تعویق انداخته بود. برای خرید رضایت افراد که نشانگری از والدینش بودند تا حد خودآزاری جلو می رفت در حالی که با کشف فانتزی نا خودآگاه ذهنی اش بدان جا رسید که تحصیل کردن در رشته ای که خود آن را دوست می داشت و هیچ جایی از گفتمان والدینش اثری از آن یافت نمی شد را انتخاب نمود. گویی سالها در قفسی که از یک فانتزی برای خودش ساخته بود برای جلب عشق و رضایت والدینش، گذر عمر کرده بود. غافل از این که نه تنها رضایت والدینش را نخریده بود بلکه خود را از آنچه می توانست در آن موفق و خشنود شود، محروم کرده بود.

شاید اگر آن جلسه سرنوشت ساز بعد از ۱۵ دقیقه بر سر آن موضوع خرید هدایا اتمام نمی یافت، سالها او همچنان بر روی کاناپه روانکاوی قصه های دلربا از آن عمل برای خود و روانکاوش می گفت. اگر به شیوه روانکاوی فرویدی، تفسیر روانکاو صرفا ادیپی بود یعنی به او گفته می شد: تو به خاطر والدینت این گونه پول خرج می کنی! کار همانجا خاتمه می یافت و او هیچگاه مسؤولیت لذت خود را ماورای هم ذات پنداری با خواست والدینش نمی پذیرفت و به دنبال آرزومندی واقعی اش که همان تحصیل در رشته مورد علاقه اش بود، نمی رفت.

اگر روانکاوی لکانی طولانی تر از انواع دیگر است، درست به دلیل همین ماورا رفتن ها است که فرد را به عرصه امر واقعی که عرصه ای هول انگیز بوده و رویارویی با آن به سادگی میسر نیست دعوت می کند. پایان روانکاوی لکانی که در جایی دیگر بدان می پردازم، پایان ادیپی فرویدی و کلاینی نیست بلکه آنجایی است که فرد، فردیت مطلق خود را و یگانگی لذت جویی اش را ماوراء قراردادهای بسته سمبلیک در اطرافش می یابد.

روانکاو لکانی در تفسیرش از زمان های به خصوصی بهره می برد. انتخاب آن زمان خاص برای مداخله کار ساده ای نیست و مستلزم علم و تجربه طولانی در این امر است. لکان خود در سمینار یازدهمش که یکی از کلیدی ترین سمینارهایش محسوب می شود در رابطه با کار با نا خودآگاه می گوید: “امری که من برای جراحی اش (ضمیر نا خودآگاه) از دقتی عظیم و حوصله ای طویل بهره می جویم.”

اگر جراحی نا خودآگاه به ظرافت و دقت انجام نشود، که در آن بازی با زمان نقش اساسی دارد، راه را برای همیشه برای یافتن حقیقت بسته ایم.

در مقاله بعد مفهوم زمان را در ساختار های ذهنی بررسی خواهیم کرد.

    تصویر پروفایل نویسنده:برژانت جزنی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با برژانت جزنی
    سایر مقالات برژانت جزنی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

    اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ