مفهوم جنون از دیدگاه روانکاوی ۱

پارانوئیا (جنون بدبینی)

در مقاله پیشین اشاره ای به انواع ساختارهای ذهنی شد تا زمینه ای برای معرفی مفهوم روانپریشی و یا سایکوز از دیدگاه روانکاوی لکانی فراهم گردد. در روانکاوی لکانی دسته تکنیک های مشخصی برای درمان سایکوز وجود دارد که این مکتب را با سایر مکاتب روانکاوی در رابطه با بالین افراد روانپریش متمایز می کند. لازم به ذکر است که برخی از روانکاوان لکانی استفاده از واژه روانکاوی را در رابطه با سایکوز، مجاز نمی دانند و به جای آن از واژه روان درمانی استفاده می کنند که البته در اصل موضوع درمان تغییری ایجاد نخواهد شد. بسیاری از مواردی را که در روانکاوی لکانی تشخیص روانپریشی برایشان مطرح می شود، در رویکرد روانپزشکی برچسب های گوناگونی می گیرند اعم از: وسواس، PTSD (اختلال پس از ضربه روحی)، افسردگی، اختلالات خلقی و یا اضطرابی و غیره. در روانپزشکی گاها هدف درمان، آسوده کردن و به خصوص زدودن نشانه بالینی قرار داده می شود که می تواند اثرات مهلکی برای وضع بیمار به همراه داشته باشد. حال آن که در رویکرد روانکاوی لکانی، اساس تشخیص ساختار شناسانه بوده و ابتدا به بررسی نوع جایگاه نشانه بالینی در گفتمان فرد پرداخته می شود. به عبارتی دیگر، این که رابطه فرد با مشکلش چگونه رقم خورده باشد، اساس تشخیص روانکاوی لکانی خواهد بود. در این راستا، به نکات ریزی که در شرح حال بیمار که عموما به طور سرسری از آن رد می شود، جهت تشخیص گذاری توجه خواهد شد که در عین حال به مواردی بسیار کمک کننده برای فرد بر خواهیم خورد که برای بالا بردن سطح بهبودی بیمار و میزان کارایی وی در زندگی روزمره اش بسیار مثمر ثمر واقع خواهند بود. البته شایان ذکر است که بسیاری از همکاران روانپزشک هم که در زمینه روانکاوی و یا روان درمانی نیز تعلیم دیده اند، دیدی وسیع تر از علل صرفا ژنتیکی به قضیه روانپریشی دارند و نیز در درمان این افراد، صرفا از دارو درمانی در جهت زدودن نشانه های بالینی استفاده نمی کنند. در موارد دارو درمانی نیز، گاها خود وجود دارو فارغ از اثر درمانی اش در حکم یک عنصر حمایت کننده برای فرد عمل خواهد کرد. بنابراین در رویکرد روانکاوی مشخصا هیچ مخالفتی در مورد مصرف دارو در صورتی که کارایی آن مشخص برای بیمار باشد وجود نخواهد داشت.

برای روشن شدن تفاوت تشخیص گذاری لکانی با روانپزشکی به دو مورد از بدبینی در زیر اشاره خواهد شد:

فردی ممکن است در مورد یکی از همسایگان خود بدبین باشد و برای آن دلایلی داشته باشد ولیکن دائما این موضوع محوریت ذهن او را در بر نگیرد و یا به عبارتی جایی برای تردید در شک خود باقی گذارد. بدبینی در این فرد با کسی که صد در صد از احساس بدبینی خود نسبت به همسایه اش و درست بودن آن اطمینان دارد، متفاوت خواهد بود. تا جایی که ممکن است پلیس را در جریان گذاشته و یا طلب کمک کند.”یقین” از رسیدن آسیب به فرد از جانب کسی که مورد بدبینی اش واقع شده، عنصری است که اساس تفکیک بالینی این دو مورد را رقم می زند. مورد اول (در ساختار ذهنی نوروتیک)، که برای بسیاری از اشخاص در زندگی شان می تواند رخ بدهد، نشانه آزار دهنده بدبینی در مرکز گفتمان فرد در زندگی قرار نمی گیرد. حال آن که در مورد دوم (در ساختار ذهنی سایکوتیک از نوع پارانوئیا)، تمام محوریت زندگی روزمره شخص تحت تاثیر این بدبینی با یقینی محکم و استوار قرار خواهد گرفت. در هر دو از این موارد، ممکن است یک تشخیص و آن وسواس فکری گذارده شود، حال آن که در بررسی ساختار شناسانه نوع تشخیص و به طبع درمان نیز در هر دو مورد فرق خواهد کرد.

متاسفانه در مورد زوج ها در بسیاری از موارد، بدبینی بیمارگونه به غیرت، توجه و یا عشق مفرط تعبیر می شود که منجر به بروز گاها حوادث و یا زیان هایی جبران ناپذیر خواهد شد. مثال دیگر از این دسته کسانی که به نوع روانپریش بدبینی مبتلاهستند افرادی خواهند بود که برای خود ماموریتی برای رفع مشکلات بشریت، دنیا ویا قشری خاصی از افراد در نظر می گیرند. این دسته از انواع روانپریشی علت مشکلات خود را عموما در دیگری دیده و از مقصر دانستن دیگری اطمینان دارند. گذر این افراد معمولا به روانپزشک و یا روانکاو نمی افتد و اگر به دلیل خلق پایین مقطعی و یا اضطراب به سیستم درمانی مراجعه کنند، به اشتباه برچسب تشخیص افسردگی، اختلالات اضطرابی را بر اساس صرف تظاهرات بالینی مقطعی شان می گیرند. البته گاها این گونه تشخیص ها مشکل خاصی در روند درمان این افراد ایجاد نمی کند ولی در مواردی بسیاری نیز این گونه تشخیص ها و نیز نوع درمانی که بر آنان اعمال می گردد، کمک شایان ذکری جهت کارآمد سازی آنان در زندگی روزمره شان نخواهد کرد.

آخرین نکته ای که در مورد پارانوئیا لازم است متذکر شوم این خواهد بود که افرادی که دارای این نوع ساختار ذهنی هستند، لزوما افراد ناموفق ویا ناکارآمد را شامل نخواهند شد. چه بسا بسیاری از محققان، ژورنالیست های موفق، فعالان عرصه های اجتماعی و یا سیاسی در جهان و یا کاراگاهان خبره دارای این گونه ساختار ذهنی باشند.

بنابراین هدف از درمان سایکوز در رویکرد روانکاوی کمک به اشخاص جهت کارآمد شدن در راستای سیستم فکری و ذهنی شان خواهد بود.

در مقاله بعد اشاره به دسته دوم افراد با ساختار ذهنی روانپریش یعنی اسکیزوفرنیا خواهم کرد و در ادامه نیز مقایسه ای میان اسکیزوفرنیا و اختلال دوقطبی ارایه خواهد شد چرا که این دو در بسیاری موارد به دلیل شباهت های سطحی با هم اشتباه گرفته می شوند.

    تصویر پروفایل نویسنده:برژانت جزنی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با برژانت جزنی
    سایر مقالات برژانت جزنی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

    اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ