مفهوم ترانسفرانس (انتقال) در روانکاوی فرویدی ـ لکانی (۱)

ترم تحصیلی گذشته در مرکز مطالعات و تحقیقات فروید لندن، مبحث ترانسفرانس را که یکی از چهار مفهوم اساسی در روانکاوی است، تدریس کردم که ترجمه متن آن را برای خوانندگان فارسی زبان در این سلسله مقالات منتشر خواهم کرد. از این پس مباحث درسی را که در این مرکز و یا سایر دانشگاه ها و یا مراکز روانکاوی و روان درمانی انگلستان تدریس می کنم را تا جای امکان، از طریق داکتاپ در دسترس همکارانی که در حوزه سلامت روان مشغول به فعالیت هستند، خواهم گذاشت.

بخش اول

ابتدای بحث را با طرح چند سوال اساسی آغاز می کنیم به امید آنکه در پایان مبحث به این دسته سوالات پاسخ اساسی داده باشیم.

 

* پدیده ترانسفرانس از سمت کدام یک از طرفین روانکاوی به آن دیگری وجود دارد؟ روانکاوی شونده و یا روانکاو؟

*آیا تعریف ترانسفرانس صرفا انتقال احساسات و ایده های یک فرد به فرد دیگر است؟

*آیا ترانسفرانس یعنی تکرار گذشته در زمان حال و در قبال فردی که هم اکنون با وی مواجه هستیم؟

*آیا منظور از ترانسفرانس همان ارتباط صمیمانه میان دو فرد است؟ به عبارتی آیا ترانسفرانس همان اتحاد درمانی است؟

*وقتی از ترانسفرانس سخن به میان می آید، آیا منظور ارتباطی احساسی و یا صرفا کاری و حرفه ای است؟

*آیا روانکاو چیزی جدا از این پدیده بوده و یا پا به پای فرد روانکاوی شونده در یک مسیر قدم بر می دارد؟

*آیا بهتر نیست کلا این پدیده را برای اطمینان خاطر و به بیانی بهتر آسودگی کار روانکاو از پروسه درمان حذف نماییم؟

*آیا این درست است که به تعبیر برخی روان درمانگران پدیده دیگری تحت عنوان کانتر ترانسفرانس از جانب روانکاو نسبت به روانکاوی شونده وجود دارد؟ آیا اینجا از پینگ پونگ ترانسفرانس میان روانکاو و روانکاوی شونده صحبت می کنیم!

*ترانسفرانس چیست که بدون آن امکان انجام روانکاوی اصلا وجود نخواهد داشت؟

*چه اتفاقی برای ترانسفرانس پس از پایان روانکاوی می افتد؟

*آیا ترانسفرانس در امر واقعی سیر می کند؟ می تواند ماهیتی حقیقی به مفهوم عشق داشته باشد؟

در پایان از خود باید بپرسیم این پدیده از کی در درمان و یا به عبارتی برای درمان شروع می شود:

زمانی که دانشجوی پزشکی بودم، در ارتباط با بیماران تنها سخن از رابطه حرفه ای بر اساس یک قرارداد درمانی میان بیمار و پزشک بود که تقریبا شرح وظایف هر یک در این قرارداد مشخص بود. به عنوان یک پزشک، انتظار می رفت هر آنچه برای درمان بیمارم لازم است بدانم و احیانا اگر حافظه یاری نمی کرد، کتب مرجع پزشکی به نجاتم می آمدند. هدف از درمانگر بودنم نیز برای حرفه ام تعریف شده بود: می بایست بهبود بیمارم را با هر شرایطی خواهان بودم و تحت سوگند پزشکی فارغ از هر رنگ، نژاد، زبان و دین می بایست همه را با یک چشم دیده و بنا به نظر شخصی ام حق انتخابی نداشتم. تمام هدف ارتباط درمانی خلاصی دادن بیمار از رنجی بود که خواسته و یا ناخواسته با آن دست و پنجه نرم می کرد. بنابراین برای یک پزشک داشتن دانش پزشکی و کمی تجربه کفایت می کرد تا کارش را انجام دهد.

و اما برای بیمار: خوشحال و دلگرم بود که پزشکش مدارک تحصیلی و کاریش را در دست دارد و با تکیه بر آنها درمان وی را تکمیل می کند. یعنی به عبارتی، صرف فارغ التحصیلی از فلان دانشگاه معتبر زمینه ساز اعتماد بیمار می توانست بشود.

در حقیقت میان پزشک و بیمار یک قرداد با دو سر مشخص وجود داشت که هدف بهبود بیمار بود و نتیجه و پیامد انجام این قرارداد برای هر یک از طرفین برای عموم کسانی که وارد این قرارداد می شدند مشخص و معین بود. یعنی اگر کسی پزشک شد تنها هدفش کمک کردن حرفه ای به بیمارش بود و اگر کسی بیمار بود تنها پزشکش را مسؤول درمان شدنش می پنداشت. هر چند در این رابطه درمانی هم نوعی ترانسفرانس وجود دارد، اما نوع و جنسش بسیار از رابطه درمانی میان روانکاو و رانکاوی شونده تفاوت دارد. حتی در میان روانکاو و بیمار سایکوتیک هم، بر خلاف نظر فروید در زمانی که در باب روانکاوی تئوری پردازی می کرد، ترانسفرانس وجود دارد اما از نوعی دیگر. در واقع تمامی آنچه را که در رابطه بیمار و پزشک مطرح شد در یک رابطه روانکاوی باید به کلی فراموش کرد. در ادامه به تفضیل به این موضوع پرداخته خواهد شد.

در قراردادی که میان روانکاو و روانکاوی شونده وجود دارد، علاوه بر داشتن دانش و تجربه روانکاو، اینکه خود وی تا چه حد بر روی مسایل ناخودآگاهش کار کرده بیشتر مد نظر است. داشتن سوپرویزیون مناسب امری ضروری است که با پایان فارغ التحصیلی و یا گذرندان مرحله پاس که در میان برخی محافل روانکاوی لکانی رایج است، لزومش پایان نمی پذیرد. فرد روانکاوی شونده با هر نوع ساختار ذهنی، لازم است متوجه این موضوع باشد که واقعا به چه دلیلی در آن مقطع زمانی به روانکاوی مراجعه کرده است و توقع بهبودی بدون کشیدن زحمت کافی توسط خود امری بس بی معنا است. مقصر دانستن روانکاو در عدم پیشرفتش در درمان، در بسیاری موارد هماهنگ با همان توجیه همیشگی است که تمام تقصیر با دیگری است. روانکاو مجبور نیست با هر شرایطی و با هر نوع ترانسفرانسی به لحاظ اخلاقی ادامه کار دهد. همکاران روانکاوم گاها این مورد را تجربه می کنند که برخی افراد اصلا بدون این که وارد یک همچنین قرارداد درمانی شده باشند، به خود اجازه می دهند که با روانکاو وارد مذاکره یک طرفه شوند و از وی توقع داشته باشند که به عنوان فردی درمانگر به درخواست آنان پاسخ دهد. این مورد حتی میان پزشک و بیمار هم قابل قبول نیست چه رسد به پروسه روانکاوی که سختگیری و دقت بیشتری در رابطه درمانی لازم دارد.

از آنجایی که تمرکز مباحث تدریسی امسال در مرکز تحقیقات و مطالعات فروید بر روی پدیده نوروز است، سمینار یازدهم لکان محور آموزشی این ترم است که از نظر من یک سمینار کاملا سیاسی در محافل روانکاوی است. این سمینار با نام چهار مفهوم اساسی روانکاوی شناخته می شود. یکی از این چهار مفهوم، ترانسفرانس است که در مورد دریافت و اعمالش در زمینه کلینیکی بعد از فروید، مغلطه فراوان شده بود که تا به امروز هم متاسفانه ادامه یافته است. لکان در سال ۱۹۶۴ میلادی تمام سال تحصیلی را به بازنگری و مطالعه دقیق نظریات فروید در چهار موضوع: تکرار در روانکاوی، تکانه و یا انگیزش غریزی، انتقال و یا همان ترانسفرانس و ضمیر نا خودآگاه، پرداخت. این همان سالی بود که از انجمن بین المللی روانکاوی خارج شد. چرا که معتقد بود پیروان فروید به تحریف نظریات او پرداخته و برداشت شخصی خود را ملاک قرار داده اند.

در این جلسه، هر چند تمرکز بر روی مبحث ترانسفرانس در سمینار یازدهم لکان است، اما سخن گفتن در این مورد بدون ارجاع به نظریات فروید و نحوه پیشرفت تئوری هایش در طی سالها تقریبا غیر ممکن است. سپس گذری کوتاه به نظریات لکان پیش از سال ۱۹۶۴ خواهیم داشت تا مطلب برای خوانندگان بهتر قابل درک باشد.

پایان بخش اول

    تصویر پروفایل نویسنده:برژانت جزنی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با برژانت جزنی
    سایر مقالات برژانت جزنی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

    اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ