روانکاوی Psychoanalysis

روانکاوی با روانپزشکی، مشاوره، روان درمانی، هیپنودرمانی و از همه غلط مصطلح تر روانشناسی متفاوت است. در مجالی دیگر تفاوتهای این رویکردها را مفصل تشریح خواهم کرد.

دانش و تکنیک روانکاوی نخستین بار توسط یک پزشک متخصص اعصاب اتریشی تبار به نام زیگموند فروید بیش از صد سال پیش بنیان گذارده شد. پس از وی افراد برجسته دیگری در پیشبرد اصول اولیه روانکاوی نقش بسزایی داشتند که گاه با فروید هم اندیشه بوده و گاه بر طبل مخالفت با وی میکوبیدند. از جمله افراد تاثیرگذار بر بدنه علم روانکاوی میتوان به کارل آبراهام، یونگ، آنا فروید، وینیکات، کلاین و البته لکان (Lacan)، روانکاو فرانسوی در دهههای پنجاه تا پایان هفتاد میلادی، اشاره نمود. هر یک از افراد فوق، سبک و یا به عبارتی مدرسه روانکاوی مخصوص به خود را دارند که هر کدام اصول، مفاهیم و به خصوص تکنیکهای درمانی خاص خود را دارا میباشند. در حال حاضر در انگلستان مدرسه فروید، لکان، کلاین، یونگ و مستقلِ وینیکاتی مشغول فعالیت در امر تعلیم روانکاوان و درمان مراجعین میباشند. دانش روانکاوی بنا به مفاهیم مربوط به هر یک از سبکهای روانکاوی ریشه مشکلات امروزی فرد را در گذشته وی به خصوص دوران کودکی و در ارتباط با پدر و مادر فرد میداند. اصول بالینی در روانکاوی از ابتدا تا کنون بر یافتن راه حل مناسب برای هر یک از مراجعین از طریق خود فرد و بنا به شرایط شخصی وی با کمک روانکاو تاکید داشته است.

جایگاه امروزی روانکاوی در کلینیکهای درمانی

در حال حاضر روانکاوان بسیاری در سراسر دنیا از امریکا تا خاور دور به امر بالینی روانکاوی مشغول میباشند. درانگلستان روانکاوان بالینی در مطب شخصی و یا مراکز خیریه و یا مراکز درمانی تحت پوشش NHS فعالیت میکنند. برای بسیاری از مراجعین که جهت درمان مشکل خود به این روش روی میآورند هر چند مدت زمان طولانیتری را به نسبت سایر رویکردهای بالینی صرف مینمایند، میزان اثربخشی این روش را بیش از سایر روشها تجربه میکنند. لازم به ذکر است که بدنه دانش و مفاهیم روانکاوی صرفا در درمان بالینی کاربرد نداشته بلکه در زمینه تحقیقاتی در عرصه هنری، جامعه شناسی، سیاست، تاریخ و غیره نیز مورد استفاده قرار میگیرند.

تفاوت روانکاوی با سایر رویکردهای بالینی

اثر درمانی روانکاوی آمیزهای از یافتن آرامش در درون و نیز تجربه کردن آسودگی در کنار دیگران است و این مهم ممکن است با تغییرات عمده در زندگی فرد توام باشد. در حقیقت خواست و یا آرزومندی واقعی فرد در طول پروسه روانکاوی بر وی مشخص میگردد. در طی پروسه روانکاوی، منِ تازهای در فرد نمایان میشود که میداند چگونه با مشکلاتش کنار آید. این منِ تازه تولد یافته، فراز و نشیبهای جلسات روانکاوی را پشت سر گذاشته و در انتها این خود اوست که راه جدید را در زندگی شخصی و اجتماعی خود مییابد. در روانکاوی فرد با صبوری به کشف فانتزیهای ذهنی خود پی برده و با این مکاشفه ممکن است دید خود به مسائل اطرافش را تغییر دهد و بپذیرد آن چه که نپذیرفتنی بوده است. د این مسیر خواهد دید که بسیاری از علائم آزار دهنده که روزگاری طولانی باعث زحمت وی میشدند دیگر جلوه خود را از دست میدهند. اوست که در این زمان تصمیم بر تغییر و یا عدم تغییر رابطه خود با عامل ناراحتیاش را گرفته و جستجوی سرچشمههای جدیدی از لذت جویی را در پیش گیرد. این در حالی است که عموما سایر رویکردهای بالینی در درمان مشکلات روانشناختی با چنین دید عمیق و تحلیلیِ چرا گونه به مسایل نمینگرد و فرصت یافتن منِ تازه که میداند چگونه از پس مشکلات برآید را به مراجعه کننده نمیدهند. بسیاری به فرد میگویند چه کند و یا نکند بدون پرسش چرایی پدیدار شدن مشکلاتش. روانکاوی پروسهای نسبتا طولانیتر از سایر روشهای درمانی بوده و با ضرب آهنگ زندگی روزانه فرد به پیش میرود. به بیان دیگر روانکاوی یافتن خود، از درون به بیرون است و نه به معنای کشف منِ درونی. گاهی افراد روانکاوی را به مفهوم شناخت خویشتن میپندارند حال آن که هدف روانکاوی شناساندن منابع لذت جویی فرد از همان چیزهایی بوده که از آنها شکایت میکند. این که چرا و چگونه بدون آن که خود شخص از این لذت جویی آگاهی داشته باشد، کار پر رنج و طاقت فرسایی بوده که هر کس را یارای ادامه این راه نیست.

** مشخصا باید گفت روانکاوی نه مناسب همگان است و نه تنها روش درمانی موثر که هر کدام از روشهای بالینی دیگر برای هر شخصی اثربخشی موثر و متفاوتی به همراه خواهند داشت. بسیاری از مراجعین من برای روانکاوی یا در ابتدا نمیدانند اصلا روانکاوی چیست و چه فرقی با سایر درمانها دارد و یا با آزمودن سایر روشها در جستجوی یافتن ریشه مشکل به روانکاو مراجعه نمودهاند. بسیار اندک افرادی هستند که از همان ابتدا میدانند از روانکاوی چه میخواهند. در روانکاوی لکانی این تصمیم مهم بر عهده روانکاو است که در برخورد با شخص مراجعه کننده از کدام دسته روش و تکنیک درمانی بنا به تشخیص و شناسایی ساختار ذهنی فرد استفاده نماید. برخی روانکاوان لکانی معتقدند حتی از واژه روانکاوی در درمان سایکوز (روانپریشی) استفاده نشود حال آن که برخی دیگر، بر سراستفاده از لفظ روانکاوی در بالین دو دسته ساختار ذهنی نوروتیک (رواننژند) و سایکوتیک مجادلهای ندارند. آن چه در آن اتفاق نظر دارند، رویکرد ساختارشناسانه به مشکلات افراد مراجعه کننده میباشد. **

چگونگی اِعمال روانکاوی در عرصه بالینی امروز

این نکته حائز اهمیت است که امروزه آن چه از روانکاوی در بالین مراجعین مورد استفاده قرار میگیرد با روانکاوی کلاسیک فرویدی (که حداقل پنج تا شش روز در هفته هر روز پنجاه دقیقه میبود) کاملا فرق داشته و تناوب جلسات در هفته به یک تا چندین جلسه با طول مدت متغیر تغییر یافته است. روانکاوی به صورت تک کلامی از جانب مراجعین که بیوقفه تمام جلسه صحبت کند نبوده هر چند عرصه جلسه درمانی کاملا آزادانه متعلق به فرد است که از هر چه خواست با هر روشی صحبت کند. در طول جلسات بنا به نوع تکنیک روانکاوی، درمانگر با طرح پرسش و یا تاکید بر نکتهای صحبت مراجعه کننده را قطع نموده تا به وی اجازه میدهد با نگرشی تازه بر آن چه میگوید رخ داده یا باور دارد نگاه کند. دروغ و یا کتمان حقیقت از سوی درمان شونده اهمیتی در روانکاوی ندارد. به عبارت دیگر، روانکاو قاضی و یا مفتش نیست. تناوب و مدت جلسه بنا به شرایط افراد گوناگون متفاوت خواهد بود. هزینه دریافتی برای جلسات روانکاوی نیز برای افراد مختلف، گوناگون بوده و منطبق بر شرایط افراد بین روانکاو و درمان شونده توافق خواهد شد.

در چه مواردی روانکاوی کاربردی میباشد؟

به طور کلی کسانی که از موارد زیر رنج برده و به خصوص کسانی که از سایر سیستمهای درمانی پاسخ بهبود بخشی دریافت نکردهاند از روش تحلیلی سود برده به شرط آن که به دنبال حل مشکل به طور ریشهای بوده و در این مسیر پایدار بمانند. روانکاوی با یک سوال مشخص و یا گنگ در ابتدا از سوی فرد مراجعه کننده آغاز میگردد. این که چه عامل و یا عواملی وی را در آن مقطع زمانی خاص به روانکاو کشانده بسیار مهم و اساسی برای شروع کار مینماید. ناراحتی و ناخرسندی ما از دنیای اطرافمان با یکی از تظاهرات زیر خود را نشان میدهد:
وسواس، افسردگی، اضطراب، مشکلات مربوط به خوردن (آنورکسیا و بولمیا)، مشکلات رابطهای (مشکل در ایجاد و نگه داشتن رابطه شخصی و یا حرفهای)، علائم آزار دهندهای چون خجالت مفرط، پرخاشگری، عدم تحمل نسبت به اطرافیان، وابستگی مفرط به شغل و حرفه، انواع اعتیاد و …

آیا جلسات روانکاوی یعنی این که فرد درمان شونده متکلم وحده بوده و بدون مداخله روانکاو باید راه حل مناسب را خود برای مشکلش بیابد؟

در طول جلسات روانکاوی و روان درمانی تحلیلی مراجعین آزاد هستند که در مورد مشکل خود هرگونه که خواستند صحبت کنند اما بنا به نوع تکنیک روانکاوی، فرد روانکاو در مواردی مداخله کرده و پرسشی رامطرح مینماید که میتواند هم جنبه آگاهی یافتن از موضوعی برای شناخت بیشتر از وضعیت فرد و نیز جنبه روبرو نمودن خود مراجعه کننده با موضوع مورد بحث باشد. در روانکاوی لکانی، روانکاودر جلسات نخستین که بین چند روز و یا حتی سال ممکن است به طول انجامد، از این دوره تحت عنوان «جلسات پیشدرآمدی» یاد میگردد، نقش فعالتری نسبت به سایر روانکاوان با رویکردهای دیگر در جلسات داشته باشد.ولی در هر صورت تمام سعی در پروسه روانکاوی با کمک روانکاو در یافتن راه حل مناسب برای مشکل فرد مراجعه کننده از طریق خود اوست که دریابد ریشه مشکلش از کجا بوده و چه راه حلی بهترین گزینه برای اوست.

آیا شیوه جلسات روانکاوی همانند سایر رویکردهای بالینی هستند؟

اصولا در روانکاوی روانکاو و مراجعه کننده بنا به در خواست فرد مراجعه کننده پس از گذراندن جلسات معارفه و یا پیش درآمدی به دو صورت نسبت به یکدیگر در جلسات قرار میگیرند. روش رو در رو (Face to Face) و روش قرار گیری مراجعه کننده روی کاناپه در حالی که روانکاو پشت سر او قرار گرفته است (On the Couch). در برخی از موارد سایکوز جلسات میبایست فقط رودررو انجام پذیرد. انتخاب نوع قرارگیری و زمان تغییر مکان از روی صندلی به روی کاناپه بنا به صلاحدید روانکاو خواهد بود.

آیا روانکاوی پروسه طولانی بوده که سالها به طول میانجامد؟

باید گفت روانکاوی پروسهای طولانی مدت است اما گسترهای بین تنها یک جلسه تا ۱۰-۱۵ سال و یا بیشتر میتواند داشته باشد. بنا به نوع مشکل شخص، نحوه نگرش به درمان روانکاوی و توانایی رویارویی با فانتزیهای ناخودآگاهش و بسیاری دیگر از این دست عوامل، طول دوره درمانی تفاوت خواهد کرد.

آیا کسی که به روانکاو مراجعه میکند به طور حتم از بیماری روانی رنج میبرد؟

خیر. بسیاری برای پاسخ به یک چرایی مثلا این که چرا در زمان و یا موقعیتی خاص دچار اضطراب، وسواس و یا از این دسته رنجشها میشوند.

آیا روانکاوی یعنی فروید و تئوریهایش؟

با وجود این که بنیانگذاری روانکاوی را به فروید و تئوریهای ذهنی او نسبت میدهند، این نکته حائز اهمیت است که بعد وی بسیاری دیگر در پیشبرد این رشته تخصصی نقش بسزایی داشته من جمله لکان که در ابتدا تئوریهای وی در سطح افراد متفکر و فیلسوف مطرح میشدند و مورد بحث قرار میگرفتند. بسیاری از تئوریهای فروید توسط افراد پس از او و به خصوص لکان مورد بازنگری و حتی رد و یا اصلاح قرار گرفت. متاسفانه به دلیل اینکه تئوریهای فروید از زبان آلمانی به سایر زبانها ترجمه شدهاند، گاها واژههای معادل به هیچ وجه نظر فروید را برنمیتابانند. حتی ترجمه استاندارد انگلیسی آن تحت نظر جیمز استریچی خالی از اشتباه نیست.

آیا برای فراگیری و تربیت در رشته روانکاوی باید دورههای آکادمیک گذراند؟

در معدودی از کشورها مانند انگلستان و امریکای شمالی و نیز جنوبی روانکاوی به صورت آکادمیک چه در سطح تئوری و چه در سطح بالینی تدریس میشود. جهت فراگیری این رشته تخصصی مراکز بخصوصی که شرایط پذیرش نسبتا مشکلی دارند مشغول به تربیت روانکاوان با رویکردهای تکنیکی متفاوتی هستند.

آیا تئوریها و تکنیکهای بالینی روانکاوی در رشته روانشناسی و یا روانپزشکی تدریس میشود و یا به عبارتی دیگر آیا روانکاوی در حوزه دانش و تخصص روانشناس و یا روانپزشک است؟

روانکاوی برای خود تخصصی ویژه بوده که بنا به شرایط علمی و تجربی فرد لازم است دورههای طولانی (حداقل چهار سال) جهت تعلیم یافتن سپری شود. به عنوان مثال آن چه در سیلابسهای درسی در رشته روانشناسی تحت عنوان تئوریهای فرویدی و یا دورههای روانشناسی روانپویشی (Psychodynamic Psychology) گذرانده میشود با آن چه در دورههای تخصصی بالینی روانکاوی که افراد تحت تعلیم و تربیت قرار میگیرند کاملا متفاوت میباشد. روانشناس و یا روانپزشک در صورتی می توانند به عنوان روانکاو فعالیت کنند که دوره تخصصی روانکاوی را به طور جداگانه گذرانده باشند. مهمترین بخش تعلیمی فرد روانکاو، روانکاوی شخصی وی میباشد.

آیا در پایان دوره روانکاوی فرد از هرگونه علائم بالینی و یا رنجش روانی تهی خواهد بود؟

البته که پس از طی دوره روانکاوی طرز زندگی و نگرش فرد بسیار دستخوش تغییر شده و به آرامش درونی رسیده ولیکن به قول ملیتا اشمیدبرگ او همانند سایرین است بدون هیچ ویژگی جدید خاص و یا عجیب غریب که میتوانند ناراحت و یا مضطرب نیز شود اما میداند به طور حتم چه کند.

    تصویر پروفایل نویسنده:برژانت جزنی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با برژانت جزنی
    سایر مقالات برژانت جزنی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

    اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ