تخمک اهدایی چیست و در چه مواردی استفاده میشود ؟؟

تخمک اهدایی:

بسیاری از زوج‌هایی که قصد دارند بچه‌دار شوند، با مشکلاتی در این زمینه مواجه می‌شوند که گاهی این کار برای آن‌ها غیرممکن است. برخی از این زوجین، با استفاده از تکنیک‌های خاص و با استفاده از تخمک و اسپرم خودشان می‌توانند صاحب فرزندی شوند. در سال‌های اخیر، استفاده از تخمک اهدایی روش درمانی برای زنانی است:

۱٫ تخمک طبیعی به تعداد کافی تولید نمی‌کنند، اما در عین حال قادر به حاملگی هستند.

۲٫  برخی از این زنان دچار عملکرد غیرطبیعی تخمدان هستند، یا در سن پایینی دچار یائسگی شده‌اند. برخی دیگر در سنی هستند که حتی با استفاده از داروهای باروری، توان تولید تخمک کمی را دارند.

۳٫ خانم‌هایی که از انتقال بیماری وراثتی به نسل بعدی خود نگران هستند، نیز از تخمک اهدایی استفاده می‌شود. به عنوان مثال ممکن است خانمی به ظاهر سالم باشد، اما او و همسرش ناقل ژن بیماری خاصی باشند. در این صورت احتمال این‌که فرزند آن‌ها نیز آن ژن را به ارث ببرد و مبتلا به بیماری شود، افزایش می‌یابد. بنابراین استفاده از اهدا کننده‌ای که ناقل این ژن نباشد، این ریسک را از بین می‌برد.

۴٫ خانم‌هایی که سن بالای ۴۰ سال دارند و قصد حاملگی دارند، از این تخمک‌ها استفاده می‌کنند.

زنان زیر ۳۶ سال ندرتاً کاندید استفاده از تخمک اهدایی می‌باشند. حد بالای سن پذیرنده تخمک در مراکز مختلف بسیار متفاوت است به طوری که در برخی از مراکز ناباروری برای خانمی با سن بالای پنجاه سال از این روش درمانی استفاده می‌کنند. اطلاعات مربوط به اهدا باید محرمانه تلقی شوند. در کلینیک‌های درمان ناباروری قسمت‌های مهم و ضروری از مشخصات اهدا کننده به دریافت کننده ارائه می‌شود، اما هرگز با همدیگر ملاقات نخواهند داشت و ناشناس می‌مانند. اولین کودک حاصل از اهدای تخمک در جهان در سال ۱۹۸۴ متولد شده است و این روش هم اکنون در کشور ما پس از طی مراحل شرعی و قانونی آن سالهاست که مورد استفاده قرار می گیرد

شرایط اهدا تخمک:

هر زنی نمی‌تواند یک اهدا کننده باشد. در مراکز مختلف معیارهای انتخاب افراد برای اهدای تخمک متفاوت است، ااما یک سری از این معیارها عمومی هستند. هم‌چنین موارد قانونی جهت امور اخلاقی این کار نیز تنظیم شده است. معیارهای دیگر جهت افزایش شانس حاملگی موفق و حفظ سلامت اهدا کننده و گیرنده و در حین پروسه در نظر گرفته می‌شوند.

معمولاً اهدا کننده باید در سنی خاص باشد که معمولاً از ۲۱ سال در نظر گرفته می‌شود، امام نباید بیشتر از ۳۵ سال داشته باشد. حد بالایی این محدوده، گویای این حقیقت است که خانم‌های با سن بالاتر، به داروهای باروری کمتر پاسخ می‌دهند. احتمال این‌که تخمک‌های این افراد غیرطبیعی باشد بیشتر است و هم‌چنین میزان حاملگی کمتر شده و احتمال تولد نوزاد معیوب بیشتر می‌شود.

معمولاً ترجیح داده می‌شود، از کسانی به عنوان اهدا کننده استفاده شود که یا خود دارای فرزند هستند و یا این‌که سابقه‌ی اهدای موفق قبلی دارند. این معیار از این‌رو در نظر گرفته می‌شود که به نظر می‌رسد، چنین افرادی توانایی باروری بهتری دارند و هم‌چنین پیشگویی در مورد سلامت ژنتیکی نوزاد حاصل از تخمک این افراد نسبت به سایرین راحت‌تر است.

چگونگی انتخاب اهدا کنندگان تخمک:

اگر فردی بخواهد اهدای تخمک انجام بدهد، قبل از پذیرش قطعی برای این‌کار، باید چندین ویزیت پزشکی داشته باشد. این ویزیت‌ها شامل: معاینات فیزیکی و زنان، تاریخچه‌ی خانوادگی و پزشکی، تست خون و ادرار و یک بررسی روحی- روانی است.

برای ایجاد حاملگی، تخمک‌های اهدایی باید وارد پروسه لقاح مصنوعی شوند. برای این منظور ابتدا فرد اهدا کننده باید یک‌سری داروهای باروری را دریافت کند (که برخی از آن‌ها تزریقی هستند) که باعث تحریک تخمدان‌ها برای تولید تعداد زیادی تخمک در زمان مشخصی می‌شوند. هنگام استفاده از این داروها، فرد تست‌های پزشکی متعددی را خواهد داشت. برداشتن تخمک‌ها از تخمدان توسط یک جراحی کوچک انجام می‌شود. پس از این مرحله، نقش اهدا کننده در این سیکل درمانی به پایان می‌رسد.

تخمک‌ها در آزمایشگاه کلینیک با اسپرم شوهر زوج گیرنده مخلوط می‌شود. اگر جنین ایجاد شود، یک یا تعداد بیشتری از آن‌ها به رحم فرد گیرنده منتقل می‌شود. اگر او حامله شده و نوزاد متولد شود، نوزاد متعلق به آن خانم بوده و او مادر قانونی نوزاد است، اگرچه که آن کودک ارتباط ژنتیکی با اهدا کننده دارد.

پس از درخواست اهدا کننده جهت اهدای تخمک و پاسخ به سؤالات مطرح شده، کلینیک تصمیم می‌گیرد که آیا فرد حاضر برای اهدا می‌تواند، مناسب باشد، یا خیر.

اگر بر اساس نظر کلینیک، فرد مناسبی به نظر بیاید، با او جهت شرکت در روند انتخاب اهدا کننده تماس گرفته خواهد شد. قبل از این‌که فرد به عنوان یک اهدا کننده پذیرفته شود، انجام بررسی‌های پزشکی و روحی برای وی الزامی است. قبل از شروع بررسی‌ها، فرد مسئول یا مشاور در کلینیک درمان ناباروری، برای اهدا کننده روند موجود و هم‌چنین ریسک‌های اهدای تخمک را توضیح خواهد داد. پس از اتمام روند ارزیابی، کلیه نتایج آزمایشات در اختیار اهدا کننده قرار خواهد گرفت.

ارزیابی‌های عمومی پزشکی:

ابتدا یک بررسی فیزیکی شامل بررسی لگن انجام می‌شود. هم‌چنین آزمایش خون برای تعیین سطح هورمون‌ها درخواست می‌شود. سونوگرافی نیز برای بررسی وضعیت رحم، تخمدان و سایر اندام‌های لگن انجام خواهد شد.

اهدا کننده باید تاریخچه‌ای کامل از وضعیت پزشکی و فیزیولوژی خود و وابستگان خونی خود را ارائه کند. در این تاریخچه باید به مواردی نظیر مصرف دخانیات، الکل و داروها مشخص گردد.

ارزیابی بیماری‌های عفونی:

هر سلولی که از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود، می‌تواند حامل ویروس‌ها یا باکتری باشد. از این‌رو انجام آزمایش برای برخی بیماری‌های عفونی، جهت جلوگیری از انتقال این بیماری‌ها (در صورت وجود در فرد اهدا کننده) به فرد گیرنده الزامی است. در طی بررسی لگن، مقدار کمی از ترشحات سرویکس جهت بررسی گونوره و کلامیدیا برداشته خواهد شد. در آزمایش خون هم وجود سفلیس، هپاتیت B، C و نیز ۱-HTLV و HIV مشخص می‌شود.

افرادی که ریسک بالای مواجهه با HIV یا سایرعفونت‌ها را دارند، هرگز به عنوان یک اهدا کننده در برنامه‌ی اهدای یک مرکز قرار نمی‌گیرند. بر طبق قوانین، اگر فرد در پنج سال گذشته سابقه‌ی تزریق مواد مخدر یا زندان داشته باشد، نمی‌تواند یک اهدا کننده باشد. اگر در یک سال گذشته دچار سفلیس شده باشد، یا این که طب سوزنی، تاتو یا خالکوبی بدن را بدون استفاده از لوازم استریل انجام داده باشد، نیز نمی‌تواند تخمک اهدا کند. اگر در شش ماه گذشته بیش از یک شریک جنسی داشته باشد، قادر به اهدای تخمک نخواهد بود. ممکن است که در برنامه‌ی اهدا لازم باشد، تا از شریک جنسی نیز تست HIV گرفته شود.

ارزیابی بیماری‌های وراثتی:

در بیشتر برنامه‌های اهدا تلاش می‌شود، که همه چیز در مورد ساختار ژنتیکی فرد اهدا کننده مشخص شود (تا جایی که امکان دارد) تا احتمال تولد کودکی با نواقص ژنتیکی یا یک سری از بیماری‌های وراثتی کاهش یابد. اهدا کننده باید یک سابقه‌ی پزشکی کامل از خود ارائه کند. از فرد اهدا کننده سؤالات پزشکی در مورد والدین، خواهر و برادر و پدر بزرگ و مادر بزرگشان پرسیده می‌شود. ممکن است از وی خواسته شود تا یک‌سری از اطلاعات را جمع‌آوری کند یا این که تحت مشاوره ژنتیک جهت تعیین موارد زیر، قرار بگیرد:

۱٫ هرگونه نقص هنگام تولد که نیاز به جراحی داشته باشد یا این‌که مشکلات بالینی ایجاد کند مانند: لب شکری، اسپینا بیفیدا و یا یک مشکل قلبی.

۲٫ بیماری‌های ژنتیکی مشخص مانند بیماری‌های: هانتینگتون، تای ساکس، هموفیلی، کم‌خونی سلول‌های داسی شکل و غیره.

۳٫ بیماری‌های وراثتی به دلیل این‌که در فرد گیرنده سابقه‌ی آن‌ها وجود دارد.

۴٫ سابقه‌ی هرگونه مشکل پزشکی مهم، جراحی، روحی و روانی.

برای هر فردی که نسبت خونی نزدیکی با اهدا کننده داشته و فوت کرده، باید بدانیم که در چند سالگی و به چه علتی فوت نموده است. برخی بیماری‌های رایجی که در میان‌سالی یا افراد جوان‌تر باعث مرگ می‌شوند (مانند سرطان یا بیماری قلبی) ممکن است با ژنتیک فرد مرتبط باشد. در برخی از برنامه‌های اهدا تعداد زیادی تست ژنتیک برای تمام اهدا کننده‌ها درخواست می‌شود. در گروهی دیگر، تعداد این تست‌ها کمتراست، برخی از تست‌های ژنتیکی بر اساس قوانین ضروری هستند. بعضی از بیماری‌ها نیز در فرد اهدا کننده یا گیرنده باید بررسی شود. اگر سابقه‌ی فامیلی بیماری خاصی در زوج گیرنده وجود داشته باشد اهدا کننده باید از لحاظ وجود آن بیماری نیز مورد ارزیابی قرار بگیرد.

تست ژنتیک به راحتی و توسط آزمایش خون انجام می‌شود. به عنوان مثال، اگر فردی حامل ژنی باشد که وی را در معرض سرطان سینه قرار می‌دهد یا ژنی که در فرزندان یک‌سری از بیماری‌ها را ایجاد می‌کند، چه باید بکنیم؟

ارزیابی روحی:

فرد اهدا کننده‌ی تخمک، با موارد پیچیده‌ای از اخلاق، احساسات و موارد اجتماعی برخورد می‌کند. در روند ارزیابی روحی، میزان تمایل فرد به اهدا ارزیابی می‌شود.

فرد در این زمان این امکان را خواهد داشت که به سؤالات پاسخ داده و در مورد آن‌ها بحث کند. در بیشتر برنامه‌های اهدا، یک متخصص مشاوره وجود دارد که در مورد شرایط زندگی و تمایل او به اهدا و سایر مسایل مرتبط صحبت می‌نماید. به علاوه در برخی برنامه‌ها، تست‌های روانشناسی نیز انجام می‌شود.

هدف دیگر ارزیابی روحی این است که از این که اهدا کننده در مورد کلیه‌ی مسایل اهدا آگاهی کامل دارد، اطمینان حاصل شود. عدم ادامه مشاوره می‌تواند سلامتی اهدا کننده و فرایند اهدا را دچار مشکل نماید. در روند اهدا یکی از اهداف این است که احتمال پشیمان شدن یا مشکلات روحی را به حداقل برساند و یا حتی روش درمانی را برای افراد ارائه نماید.

در کلینیک اهدا، اهدا کننده باید به یک مشاور روانشناس ارجاع داده شود، تا وی را در روند تصمیم‌گیری و اهدای تخمک حمایت نماید. هم‌چنین، صحبت کردن یا یک مشاور مستقل نیز می‌تواند، کمک کننده باشد. هدف از مشاوره این نیست که اهدا کننده را متقاعد کند یا این که برای نیازهای برنامه به سازگاری وی کمک نماید، بلکه هدف کمک کردن برای تصمیم‌گیری بهتر است و یا این‌که مشخص شود، آیا فرد واقعاً علاقه‌مند به اهدا هست یا خیر؟

ادیان مختلف دستوراتی را برای استفاده از تخمک و اسپرم اهدایی برای ایجاد یک بچه، دارند. اهدا کننده می‌تواند، از مشاور خود بخواهد که قبل از تصمیم‌گیری نهایی، جلسه‌ای را با حضور یک مشاور مذهبی، برای وی در نظر بگیرد.

فرم رضایت آگاهانه چیست؟

قبل از این که فردی وارد سیکل شود، پزشک باید از وی رضایت‌نامه بگیرد. این رضایت نامه بیش از یک فرم است که امضا می‌شود. بلکه پروسه‌ای است که به وی کمک می‌کند تا درک کاملی از کاری که می‌خواهد انجام دهد، پیدا کرده و سپس موافقت خود را اعلام کند. قبل از این که فرم به او داده شود، باید با پزشک ملاقات داشته و او به سؤالات وی پاسخ خواهد داد. اهدا کننده می‌تواند، نظرش را تغییر دهد. هیچ اجباری برای ورود به سیکل درمانی ندارد، اما باید تصمیم قطعی خود را قبل از این که رضایت‌نامه را امضا کند بگیرد.

قوانین خاصی درباره‌ی این که یک خانم چند مرتبه می‌تواند، اهدا کند نیست، اما دلایل واضحی برای این که مراکز این دفعات را محدود می‌کنند، وجود دارد. سؤالات بی پاسخی در مورد اثرات طولانی مدت این داروها بر سلامتی و باروری آینده‌ی خانم‌ها هنوز وجود دارد. به همین علت، مراکز جهت حفظ سلامتی آن‌ها، این دفعات را در یک زمان کوتاه محدود می‌کنند.

در برخی مراکز، جهت کاهش تعداد کودکانی که از یک اهدا کننده ایجاد شده‌اند، محدودیت‌هایی گذاشته می‌شود. این بدین علت است که تمام کودکانی که از یک اهدا کننده هستند، نیمی از ماده ژنتیکی آن‌ها مشترک است. احتمال کمی وجود دارد که این کودکان در آینده با هم آشنا شده و ازدواج نمایند، بدون این که از این رابطه‌ی ژنتیکی با هم مطلع باشند که می‌تواند مشکلاتی را برای سلامتی فرزندان‌شان ایجاد کند

طبق قوانین جهانی برای درمان ناباروری، خانم‌های با شرایط زیر نمی‌توانند تخمک اهدا کنند:

۱. داشتن اختلالات روانی

۲٫ استفاده از الکل و مواد مخدر

۳٫ در صورت استفاده فعلی از درمان‌های psychoactive

۴٫ داشتن استرس‌های بزرگ در زندگی شخصی

۵٫ دارای رابطه یا ازدواجی ناپایدار باشد.

۶٫ دارای اختلالی جسمی یا جنسی باشد که هنوز درمان تخصصی برای آن دریافت نکرده است.

۷٫ از نظر روانی قادر به درک یا مشارکت در فرآیند اهدا نباشد. اگر یکی از اقوام نزدیک فرد دارای بیماری روانی است.

چطور اهدا کننده و گیرنده با هم هماهنگ می‌شوند؟

در کلینیک‌های ناباروری که از اهدا کننده‌ی ناشناس استفاده می‌کنند، گروه درمانی اهدا کننده‌ای را برای یک فرد گیرنده انتخاب می‌کنند که از جنبه‌های مختلفی مثل اخلاق، رنگ پوست، مو و چشم و قد، هیکل و سایر موارد به هم نزدیک باشند. زمانی که فرد مناسبی پیدا شد، اطلاعات اهدا کننده به زوج گیرنده داده می‌شود تا تصمیم بگیرند که آیا با همین فرد روند درمان را شروع می‌کنند یا این‌که منتظر فرد دیگری می‌مانند.

در برخی از کلینیک‌ها اطلاعات چند اهدا کننده احتمالی به فرد گیرنده داده می‌شود تا از بین آن‌ها یکی را انتخاب نماید. گاهی از اهدا کننده تست هوش هم گرفته می‌شود یا اطلاعاتی نظیر کارنامه تحصیلی، عکس دوران کودکی، لیست علاقه‌مندی‌ها و نیز خواسته می‌شود تا به گیرنده‌های احتمالی داده شود. با این حال، سایر کلینیک‌ها چنین اطلاعاتی را تهیه نمی‌کنند.

قوانین اهدا در کشورهای مختلف متفاوت است. در برخی از کشورها بعضی از خانم‌ها، تخمک خود را به یکی از اقوام یا دوستی که توانایی بچه‌دار شدن ندارد، اهدا می‌کنند. به چنین مواردی “اهدا کننده شناخته شده” گفته می‌شود.

اگر شخصی از کسی تقاضای اهدای تخمک کرد، بدین معنی نیست که وی می‌تواند اهدا کننده تخمک برای او باشد. یک اهدا کننده شناخته شده یا آشنا نیز باید تحت همان ارزیابی‌هایی قرار بگیرد که برای اهدا کننده ناشناس انجام می‌شود. از طرف دیگر کلینیک باید مطمئن باشد که اهدا کننده برای انجام این کار تحت فشار مالی یا غیره از سوی فرد گیرنده نیست.

یک اهدا کننده آشنا، باید برای مشکلات احتمالی در آینده آماده باشد. آیا رابطه‌اش با فرد گیرنده تغییر خواهد کرد؟ سایر افراد خانواده چه خواهند گفت؟ آیا از این که خاله یا دوست خانوادگی فرزند ژنتیکی خود باشد احساس آسودگی خاطر دارد.

حتی اگر حاملگی رخ ندهد، اهدای تخمک می‌تواند، اثرات طولانی مدتی روی رابطه‌ی اهدا کننده با فرد گیرنده (دوست یا فامیل) داشته باشد.

پروسه ی اهدای تخمک:

این پروسه شامل یک سری مراحل استاندارد است:

متوقف کردن سیکل نرمال اهدا کننده: ممکن است اهدا کننده یک یا چند هفته به پزشک جهت متوقف کردن عملکرد طبیعی تخمدان‌ها مراجعه کند. این کار پاسخ فرد را به داروهای باروری آسان‌تر خواهد کرد. پزشک یا پرستار، آمپول‌ها را خودشان تزریق می‌کنند و یا این‌که آموزش‌های لازم جهت تزریق و استفاده روزانه از آن‌ها را در منزل خواهند داد.

خطرات و عوارض اهدا تخمک برای زنان اهدا کننده:

.

در اینجا خطرات اهدای تخمک که ممکن است سلامت زن اهداکننده تخمک را تهدید کند، آورده شده است.

۱. مشکلات تزریق: برای تحریک تخمدان های زن اهداکننده تخمک، پزشک هورمون هایی را به او تزریق می کند تا تخمک های سالم آزاد شوند. بسیاری از خانم ها هیچ گونه مشکلی در حین تزریق برایشان بوجود نمی آید، اما عده ای ممکن است حساسیت نشان دهند و ناراحتی هایی مانند قرمزی و کبودی را در محل تزریق تجربه کنند. برخی زنان علائم نادر مانند احتباس مایعات در بدن، درد سینه ها هنگام دست زدن، کج خلقی و .. را گزارش کرده ند که این نشانه  ها از عوارض اهدا تخمک می باشد.

۲. کیست تخمدان : یکی از عوارض اهدای تخمک، کیست های تخمدانی می باشد. این عارضه در کمتر از یک درصد موارد گزارش شده است. در صورت تشکیل کیست های تخمدانی، روش جراحی برای این زنان پیشنهاد می شود.

۳. سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ها : در برخی از اهداکننده های تخمک، سندروم تحریک بیش از حد تخمدان ها ایجاد می شود که عوارض اهدا تخمک مانند کم آبی بدن، آسیب کلیه ها، تجمع مایعات در اندام ها و مشکلات لخته شدن خون را در پی دارد. زمانی که قرار است از زن اهدا کننده، تخمک گرفته شود، هورمونی به بدن او تزریق می شود تا بدن او چند تخمک آزاد کند. اگر بدن او نتواند سطح هورمون های تزریق شده را در بدن کنترل کند و نسبت به آنها حساسیت نشان دهد، سلامتی فرد تهدید می شود و حتی ممکن است زندگی فرد را در معرض خطر قرار دهد .

۴. آسیب رگ های خونی: در عوارض اهدای تخمک احتمال ایجاد این عارضه کم می باشد. این عارضه می تواند در حین برداشتن تخمک از بدن فرد ایجاد شود و به رگ های خونی فرد اهداکننده آسیب برساند و یا پس از اهدا، فرد دچار عفونت شود .اما اگر پزشک حاذق و متبحری این کار را انجام دهد، احتمال ایجاد صدمه و آسیب های بدنی کاهش پیدا می کند.

۵.گر گرفتگی : یکی از عوارض تزریق هورمون های تحریک کننده تخمدان، گر گرفتگی است. عرق کردن، اضطراب، خشکی واژن، بی خوابی، ضربان قلب سریع و احساس گرمای شدید از عوارض اهدای تخمک از این تزریق محسوب می شود.

پزشکان برای فرد اهداکننده تخمک شرایطی مانند یائسگی را  بوجود می آورند تا در طی آن بتوانند تخمک آزاد شده را دریافت کنند (علائم شبه یائسگی). فرد ممکن است برای مدتی دوره منظم قاعدگی را از دست بدهد.

۶. افسردگی و مشکلات روانی : از دیگر عوارض اهدای تخمک افسردگی و مشکلات روانی می باشد. گاهی دیده می شود که فرد پس از اهدای تخمک، دچار افسردگی می شود. لازم به ذکر است که برای جلوگیری از بوجود آمدن این مشکل، فرد اهدا کننده باید خود را از لحاظ روانی آماده کند تا بتواند پاسخ گوی سئوالات خود در آینده باشد، مثلا به خود افتخار کند که توانسته یک فرزند را به دیگران اهدا کند و وسیله خوشحالی خانواده ای را فراهم آورد و ناتوانی یک زن را برای بچه دار شدن جبران کند.

تذکر : در کشور هایی که مجهز به تکنولوژی اهدای تخمک می باشند، زنان معمولا با دو نوع انگیزه اقدام به اهدای تخمک می کنند.

انگیزه اول که بسیار پسندیده می باشد این است که فرد قصد کمک به زوج ناباروری را دارد که معمولا بروز افسردگی و مشکلات روانی و اخلاقی در این طیف از زنان بسیار کم گزارش شده است و معمولا این گروه رضایت مندی خود را از اهدای تخمک اعلام می کنند.

دسته دوم تنها انگیزه مالی برایشان مهم است که متاسفانه این دسته از زنان به محض مواجهه با عوارض اهدای تخمک، دچار مشکلات و مسائل روانی می شوند و ممکن است افسردگی های طولانی مدت بگیرند.

۷- سرطان دستگاه های تناسلی : برخی مطالعات نشان داده است که اهدای تخمک شانس فرد را برای ابتلا به سرطان های زنانه مانند سرطان تخمدان، گردن رحم، واژن و رحم افزایش می دهد. اعتقاد بر آن است که هورمون تزریق شده برای تولید تخمک می تواند منجر به بروز سرطان های زنانه شود.

۸- احتمال مرگ : از دیگر عوارض اهدای تخمک احتمال مرگ می باشد. اگرچه احتمال مرگ بسیار نادر می باشد، اما علت مرگ می تواند ابتلا به سرطان های زنانه، از دست دان اندام و یا پیشرفت عوارض سندروم تحریک بیش از حد تخمدان ها باشد.

تحریک تولید تخمک:

در یک سیکل قاعدگی نرمال، یک تخمک بالغ شده و در زمان تخمک‌گذاری از ساک حاوی تخمک (که فولیکول نامیده می‌شود) از تخمدان آزاد می‌گردد. در اهدای تخمک، هدف به دست آوردن تعداد زیادی تخمک بالغ است. تخمدان اهدا کننده برای تولید تعداد زیادی تخمک بالغ توسط داروهای تجویز شده، تحریک می‌شود (تحریک زیاد کنترل شده). داروها مشابه هورمون‌هایی هستند که بدن به طور طبیعی تولید می‌کنند اما دوز آن‌ها بیشتر است. این داروها باید تزریق شوند (که زیر جلدی یا عضلانی هستند). درمان در روز خاصی از سیکل آغاز شده و برای حدود ده روز ادامه می‌یابد.

ریسک‌ها:

ممکن است حالت‌هایی مانند قرمزی، کمی تورم و درد، در اطراف محل تزریق دیده شود. هم‌چنین ممکن است فرد از بزرگ شدن تخمدان‌ها، دردناکی سینه و نیز کمی ترشح مایع شکایت داشته باشد. گاهی اوقات داروها باعث تحریکی بیش از آن‌چه که مورد نظر است، می‌شوند که به این حالت “سندرم تحریک بیش از حد تخمدان یا OHSS” گفته می‌شود. در OHSS خفیف، تورم، درد و فشار شکمی احساس می‌شود که پس از پریود شدن از بین می‌رود. در OHSS متوسط، ممکن است فرد به مراقبت دقیق‌تر، به استراحت و دارو نیاز پیدا کند. OHSS شدید متغیر است و باعث حالت‌های مختلفی مانند: لخته شدن خون، اختلال کلیوی، تولید زیاد مایع درون ریه و شوک شود، در برخی موارد حتی بستری شدن در بیمارستان ضروری بوده و ممکن است نیاز به دخالت جراحی شود. خطرات OHSS پش از تخمک‌گیری کاهش می‌یابد. اگر در فرد علایم OHSS قبل از این که تخمک‌ها برای اهدا مناسب باشند، دیده شود، پزشک ممکن است به این نتیجه برسد که ادامه روند حفظ هورمون برای اهدا کننده خطرناک است. در این صورت مصرف داروها متوقف شده و سیکل کنسل می‌شود.

اگر فرد به هر علتی نخواهد که پس از استفاده‌ی کامل داروهای باروری، تخمک‌گیری انجام شود، این کار احتمال وقوع OHSS را در بالا می‌برد. این سیکل در طول زمان، در صورتی که از هیچ روش پیشگیری استفاده نکنند، احتمال بارداری برای اهدا کننده وجود دارد. این مورد زمانی پیش می‌آید که بعضی از تخمک‌ها قبل از زمان تخمک‌گیری آزاد شده باشند و یا این‌که پزشک همه تخمک‌های فرد را نگرفته باشد. در این صورت شانس حاملگی دوقلو، سه قلو و حتی چهار قلویی وجود دارد. بنابراین در طول این دوره حتماً فرد باید از یک روش پیشگیری مطمئن استفاده کند.

اثرات طولانی مدت داروهای باروری هنوز مشخص نیست. تعداد کمی از بررسی‌ها نشان داده‌اند که احتمال وقوع سرطان تخمدان در آینده وجود دارد، اما مطالعات دیگر چنین چیزی را نشان نمی‌دهند. در هر صورت در زمان حاضر کسی در این زمینه اطمینانی ندارد.

پیگیری پروسه:

در طی سیکل اهدا، باید آزمایش خون مکرر و سونوگرافی را جهت بررسی وضعیت رشد تخمک‌ها و نحوه‌ی پاسخ تخمدان به داروها انجام شود. بر اساس این داروها مشخص می‌شود که مقدار داروها برای وی کافی است یا خیر. در زمان مشخصی، باید آخرین آمپول را تزریق کند، تا تخمک‌ها برای آزاد شدن آماده شوند.

تخمک‌گیری:

تخمک‌ها از طریق یک جراحی کوچک به نام آسپیراسیون تخمدانی ترانس واژینال، از تخمدان‌ها برداشته می‌شوند. پروب اولتراسوند را وارد واژن می‌کنند. یک سوزن باریک که به پروب متصل است را وارد هر فولیکول می‌کنند. با استفاده از ساکشن، تخمک و مایع درون فولیکول برداشته می‌شود. برای این کار بیهوشی مختصری در حدود ۱۵ دقیقه خواهد داشت. پس از اتمام تخمک‌گیری، فرد چند ساعت در بیمارستان تحت‌نظر بوده و سپس مرخص می‌شود.

ریسک‌ها:

ممکن است که ورود سوزن به تخمدان باعث خونریزی شود. حتی گاهی مواقع ممکن است به مثانه، روده یا عروق خونی آن منطقه آسیبی وارد گردد. در موارد نادر، در صورتی که خونریزی داخلی شدید باشد یا این که آسیب‌های متعددی به ارگان‌های لگنی وارد شده باشد، نیاز به جراحی شکم وجود دارد.

ممکن است جهت جلوگیری از عفونت، نیاز به آنتی بیوتیک باشد. بروز عفونت ممکن است باروری آینده اهدا کننده را تحت‌تأثیر قرا دهد.

پیگیری‌های بعدی: دستورالعمل‌های واضحی جهت مراقبت‌های پزشکی بعدی به اهدا کننده داده می‌شود. در برخی مراکز، اهدا کننده پس از تخمک‌گیری یک یا دو بار تحت معاینه قرار می‌گیرد. حتی ممکن است که یک جلسه مشاوره نیز برای وی در نظر بگیرند.

بسیاری از خانم‌ها نگران این موضوع هستند که اهدای تخمک باعث کاهش قدرت حاملگی آن‌ها در آینده بشود. در پاسخ به این افراد باید گفت که اگر پس از تخمک‌گیری عوارضی نداشته باشید، باروری در آینده تغییری نخواهد کرد، اما چنان‌چه عوارضی نظیر خونریزی یا عفونت ایجاد شود، باروری ممکن است به خطر بیافتد.

اهدای تخمک پروسه‌ای زمانبر است. در یک سیکل اهدا، در حدود سه هفته، اهدا کننده باید داروهایی را مصرف کند و هم‌چنین چندین بار آزمایش خون و سونوگرافی درخواست می‌شود.

برای تخمک اهدا شده چه اتفاقی می‌افتد؟

چند اتفاق برای تخمک‌های اهدا شده پس از تخمک‌گیری می‌تواند روی دهد:

۱٫ ممکن است هیچ جنینی ایجاد نشود. این مورد می‌تواند به مشکلات اسپرم، شرایط تخمک یا شرایط آزمایشگاه برگردد. تخمک‌های نابالغ و یا بارور نشده، در آزمایشگاه یا دور ریخته می‌شوند یا جهت امور تحقیقاتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

۲٫ حاملگی ممکن است روی ندهد، یا این که منتهی به سقط گردد. بیش از نیمی از سیکل‌های اهدای تخمک منجر به حاملگی موفق نمی‌شوند، حتی در زمانی که جنین تشکیل شده و انتقال داده می‌شود.

۳٫ ممکن است که فرد گیرنده، حاملگی چند قلویی داشته باشد. فرد گیرنده و پزشک تصمیم می‌گیرند، که چند جنین در یک مرحله انتقال داده شود. حاملگی‌های دو یا چند قلویی ریسک بیشتری برای عواقبی مانند: سقط، تولد زودرس یا مرگ جنین دارند. اگر فرد گیرنده حاملگی چند قلویی (تعداد زیاد جنین) را داشته باشد، تحت عمل کاهش قل قرار می‌گیرد.

۴٫ ممکن است که تعداد جنین‌های تشکیل شده در آزمایشگاه بیش از تعدادی باشد که بتوان به رحم انتقال داد. در چنین مواردی جنین‌های اضافه را در آزمایشگاه فریز می‌کنند تا در زمان دیگری مورد استفاده قرار گیرند.

 

۵٫ فرد گیرنده ممکن است که هرگز از جنین‌های فریز شده خود استفاده نکند. در این صورت، می‌توان با رضایت زوج گیرنده، جنین‌ها را به زوج دیگری اهدا نمود، یا مورد استفاده تحقیقاتی قرار گیرند و یا این که دور ریخته شوند.

تصویر پروفایل نویسنده:دکتر مهتاب کریمی
پروفایل داک تاپ
گفتگو با دکتر مهتاب کریمی
سایر مقالات دکتر مهتاب کریمی

کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

بستن
تبلیغات:

داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

کار پاره وقت در داک تاپ

همکاری با داک تاپ