این بیماری دردناک، عامل مهم «نازایی» است!

دکتر زهره لواسانی، عضو هیأت علمی دانشگاه،

درباره «آندومتریوز» (Endometriosis)

  • «درد طاقت فرسا» و «نازایی»، دو علامت مهم ابتلا به این بیماری است که می‏تواند زندگی روزانه افراد را مختل کرده و از لحاظ جسمی و روانی به فرد مبتلا صدمه وارد کند. این بیماری «آندومتریوز» است. آمارها نشان می‏دهد، بین پنج تا ۱۵ درصد از زنان در ایران و کشورهای دیگر جهان به این بیماری مبتلا هستند.
  • بیماری اندومتریوز، از بیماری‏های شایع در میان زنان محسوب می‏شود و در صورت ابتلا به آن، بسیاری از سیستم‏های فیزیولوژیکی بدن درگیر بیماری خواهند شد. اندومتر، داخلی‏ترین لایه رحم را تشکیل می‏دهد که بافت آن با شروع سیکل ماهیانه شروع به ریزش کرده و پس از اتمام دوره مجدداً رشد می‏کند.
  • در افراد مبتلا به اندومتریوز، بافت رحم در نقاط دیگر بدن مانند دیواره خارجی رحم، دیواره روده، حفره لگن و.‎.‎. ایجاد شده و با آغاز هر سیکل ماهانه و ترشح هورمون‏ها، شروع به خونریزی می‏کند.

 

علل آندومتریوز

  • احتمال ابتلا به بیماری اندومتریوز در سن باروری افزایش پیدا می‏کند و با نزدیک شدن به دوره یائسگی، علائم بیماری کاهش پیدا کرده و در برخی موارد رفع می‏شود.
  • زنان سفیدپوست با شاخص توده بدن پائین، بیش از سایرین در معرض ابتلا به اندومتریوز قرار دارند.
  • عوامل وراثتی در ابتلا به آندومتریوز نقش مهمی دارد، به‏طوری که در افرادی که بستگان درجه یک یا دو آن‏ها به این بیماری دچار هستند، احتمال ابتلا به اندومتریوز به میزان قابل توجهی در فرد افزایش پیدا می‏کند.
  • فاکتور ایمونولوژیک از دیگر علل ایجاد کننده بیماری است که به علت اختلال در ایمنی سلول در برخی از افراد مبتلا به اندومتریوز بیشتر مشاهده می‏شود.
  • در برخی موارد، جهش‏های سلولی و اختلال در رشد سلول‏ها در برخی از بافت‏های بدن در ایجاد بیماری تأثیرگذار بوده و باعث پیدایش موتاسیون‏های ژنتیکی در نسوج داخل لگن و پیدایش بافت آندومتر و تهاجم‏پذیری آن می‏شود.

 

علائم آندومتریوز

  • بیماری اندومتریوز ممکن است با شایع‏ترین علائم مانند «درد» و «نازایی» ظاهر شود یا بدون هیچ‏گونه علامتی به وجود آید.
  • نازایی حدود ۴۰-۳۰% از زنان مبتلا به آندو را گرفتار می‏کند و با پیشرفت بیماری یک مسئله شایع است.
  • میزان درد لزوماً با وسعت یا اندازه ضایعات در ارتباط نیست.
  • باید به این نکته توجه داشت که علائم بیماری متفاوت بوده و بسته به محل رشد بافت اندومتر، بروز علائم نیز متفاوت است. درد قاعدگی (کرامپ) پیش از پریود و هنگام آن (معمولاً بدتر از کرامپ‏های قاعدگی نرمال)، درد حین فعالیت جنسی یا پس از آن، نازایی و خونریزی شدید می‏باشد.
  • دیگر علائم ممکن است شامل خستگی، حرکات دردناک روده‏ایی معده‏ای هنگام پریود، درد پایین کمر حین پریود بوده و اکثر دردهای ناشی از ابتلا به اندومتریوز با مصرف داروهای مسکن رایج برطرف نمی‏شود.
  • همچنین در برخی موارد، خونریزی از بافت‏های درگیر با بافت اندومتر مانند روده مشاهده می‏شود. پیدایش خلط‏های خونی به دلیل ایجاد بافت اندومتر در ریه نیز از علائم ابتلا به این بیماری است.
  • خونریزی‏های نامنظم و شدید، مشاهده خون هنگام دفع ادرار یا مدفوع، ابتلا به حالت تهوع، استفراغ یبوست را از علائم ابتلا به بیماری اندومتریوز می‏‎باشد.
  • برخی همراه با آندومتریوز، اختلالات ایمنی دیگری مانند آلرژی، آسم، اگزما و بیماری‏های خاص خود ایمن را هم تجربه کرده‏اند.

 

ناباروری در آندومتریوز

  • آندومتریوز یکی از علل اصلی «نازایی» در بین زنان است. ایجاد تغییرات فیزیولوژیکی در بدن زنان به همراه تغییرات هورمونی باعث افزایش احتمال ابتلا به ناباروری ناشی از آندومتریوز در زنان است.
  • ایجاد اختلال در عملکرد لوله‏های فالوپ که وظیفه انتقال تخمک‏ها را دارند، از دیگر دلایل ایجاد نازایی در اثر ابتلا به آندومتریوز است.
  • در صورت ابتلا به آندومتریوز در نوع شدید، احتمال چسبندگی لوله‏های رحمی به لگن افزایش پیدا کرده و اختلال در انتقال تخمک و تغییر در حرکت لوله‏های رحمی باعث ایجاد نازایی می‏شود.

 

تشخیص و درمان

  • تشخیص اولیه بیماری با بررسی علائم و معاینات فیزیکی توسط پزشک امکان‏پذیر است. انجام سونوگرافی و بررسی علائم در تشخیص اولیه بیماری در مرحله خفیف مؤثر بوده و با انجام سونوگرافی می‏توان بیماری را تشخیص داد.
  • تأخیر در بارداری می‏تواند سبب افزایش احتمال به ابتلا به اندومتریوز گردیده و باروری در سنین پایین‏تر می‏تواند در کاهش علائم، پیشگیری از ابتلا به بیماری و حتی درمان در مراحل اولیه بیماری تأثیرگذار باشد. از این رو اکثر متخصصان، بارداری را به زنانی که قصد بچه‏دار شدن دارند، در سنین پائین توصیه می‏کنند.
  • دارو درمانی و هورمون درمانی را از دیگر روش‏های درمان در نوع خفیف اندومتریوز بوده و در مرحله خفیف پزشکان با تجویز داروهایی مانند دانازول، درصدد درمان بیماری برمی‏آیند. مصرف داروهای غیراستروئیدی و ضدالتهابی نیز برای تخفیف دردهای خفیف ناشی از بیماری توصیه می‏شود. در برخی از موارد تجویز قرص‏های ضدبارداری برای کاهش سطح هورمون‎ها، در کنترل و درمان بیماری مؤثر است.
  • در خصوص درمان بیماری اندومتریوز در نوع شدید، پس از بررسی پیشرفت بیماری، در صورتی که بیماری در مرحله حاد باشد، از روش تشخیصی لاپاراسکوپی استفاده می شود. در روش لاپاراسکوپی، پزشک با ایجاد منفذی روی شکم، وسیله‏ای باریک را که مجهز به نور است درون حفره شکم فرستاده و با استفاده از آن، وضعیت لگن و ضمائم شکمی بررسی می‏شود. با استفاده از جراحی لاپاراسکوپی، می‏توان چسبندگی‏های رحمی را آزاد کرد و در مراحل پیشرفته تر با استفاده از روش (IVF لقاح خارج از رحم) اقدام به درمان کرد. مصرف قرص‏های حاوی ترکیبات پروژسترون و استفاده از آمپول‏های پروژسترونی که هر ماه یکبار تزریق می‏شود را در توقف تخمک‏گذاری و کاهش رشد بافت اندومتر و در نتیجه تقلیل درد بیمار مؤثر است.
  • تشخیص زودهنگام بیماری و درمان آن را در پیشگیری از عوارض آن مانند نازایی و درد مؤثر بوده و بیماری اندومتریوز اگر در مراحل اولیه درمان شود، شانس بارور شدن به میزان قابل توجهی افزایش پیدا می کند. از طرف دیگر تحقیقات اخیر نشان می‏دهد، احتمال سرطانی شدن بافت‏های درگیر با اندومتریوز وجود دارد و این بیماری می‏تواند زمینه‏ساز ابتلا به سرطان رحم شود. از این رو مراجعه زودهنگام در صورت مشاهده علائم بیماری به پزشک به منظور پیشگیری از پیشرفت بیماری و درمان آن ضروری است.

***

    تصویر پروفایل نویسنده:دکتر زهره لواسانی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با دکتر زهره لواسانی
    سایر مقالات دکتر زهره لواسانی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    اینستاگرام بهترین پزشکان ایران

    اینستاگرام داک تاپ | بهترین پزشکان ایران

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ