پیشگیری از پیشرفت آبله مرغان

بیماری آبله مرغان نوعی بیماری ویروسی است که در اثر دسته ای از ویروس ها موسوم به “واریسلا”  ایجاد می شود. نام این بیماری در انگلیسی نیز “Chicken Pox” است که به طور دقیق همان “آبله مرغان” است. علت این نام گذاری برای افتراق دادن آن از بیماری “آبله” یا “Small Pox” است که در زمانی نه چندان دور جزو بیماری های بسیار شایع و خطرناک در دنیا بود. این بیماری در تمام دنیا انتشار دارد و هر چند وقت یک بار اپیدمی هایی ازآن در شهرها دیده می شود.

حداکثر گرفتاری در سنین ۲ تا ۱۰ سالگی دیده می شود. معمولاً یک یا دو روز قبل از بروز ضایعات پوستی، تب و کوفتگی بدن وجود دارد ولی گاهی نیز این دوره وجود ندارد و بیماری با بروز ضایعات پوستی آشکار می شود. در ابتدا سرخی منتشری بر سطح پوست به وجود آمده و بعد از آن برجستگی های سرخ رنگی دیده    می شوند که به سرعت آب دار شده و به تاول های ریز، شفاف و سفتی تبدیل می شوند. طی چند ساعت محتوای این تاول ها تیره یا چرکی می شود و با گذشت ۲ تا ۴ روز دلمه هایی خشک بر روی آن ها ایجاد می شود. این دلمه ها نیز به سرعت از جا کنده شده و فرورفتگی های صورتی رنگ کم عمقی به جا می گذارند. اگر این ضایعات دچار عفونت ثانویه با میکروب های سطح پوست نشوند، معمولاً بدون برجای گذاشتن اسکار (یا جوشگاه) بهبود می یابند. تاول ها اغلب در ۳ تا ۵ دسته ی مجزا بر سطح بدن ایجاد می شوند و بیشترین تعداد آنها بر روی تنه است و در درجات بعد صورت، سر و دست و پاها مبتلا می شوند. سیر گسترش ضایعات پوستی از مرکز به سوی محیط بدن است، بدین معنی که از تنه و سینه و کمر به سمت سر، دست ها و پاها پیشروی می کنند. در اکثر موارد  مخلوطی از ضایعات پوستی قبل الذکر به شکل هم زمان دیده می شوند. گرفتاری مخاط دهان نیز شایع است و گهگاه ملتحمه ی چشم یا مخاط ناحیه ی مقعد هم با این تاول ها پوشیده می شود که همراه زخم شدن این نواحی و درد شدید خواهد بود. در طی ۴ تا ۵ روزی که بثورات پوستی ایجاد و تدریجاً خشک می شوند، تب بالایی (در حد ۴۰ یا ۴۱ درجه ی سانتی گراد) وجود دارد، گاهی خارش شدیدی دیده می شود و ندرتاً ممکن است در این تاول ها خونریزی نیز ایجاد شود. اگر فرد مبتلا اختلالی در سیستم ایمنی نداشته باشد، معمولاً آبله مرغان بدون بر جا گذاشتن عارضه ای خاص بهبود می یابد، ولی در نوزادان و بزرگسالان و افراد دچار اختلال سیستم ایمنی (مانند بیماران مبتلا به ایدز یا تحت شیمی درمانی)، یا کسانی که تحت درمان با داروهای کورتونی هستند، احتمال ایجاد عوارض بیماری بالاتر است.

مهم ترین عوارض این بیماری انتشار یافتن ویروس به سیستم اعصاب و مغز است که ممکن است به التهاب پرده های مغز یا نخاع، التهاب کبد یا ریه و ذات الریه منجر شود. التهاب ریه در بزرگسالان- بخصوص افراد سیگاری- شدیدتر است. عوارضی از قبیل انتشار ویروس در کل بدن، ایجاد عفونت میکروبی ثانویه بر بثورات پوستی و التهاب مفاصل نیز از سایر عوارض نادر آبله مرغان در افراد دچار نقص ایمنی است. گاهی نیز آبله مرغان فرم بسیار شدید و گسترده ای پیدا می کند که سطح بسیار وسیعی از پوست را به همراه مخاط چشم و بینی و دهان و مقعد درگیر می سازد و بیمار بسیار بدحال می شود که این حالت را تحت عنوان “سندرم استیونس-جانسون” طبقه بندی می کنند و مبتلایان به این حالت را باید سریعاً در بیمارستان بستری کرد و تحت درمان های اختصاصی و فشرده ی ضدویروسی و ضدالتهابی قرار داد. در ۷ تا ۱۰% مواردی نقص شدید ایمنی، احتمال مرگ و میر وجود دارد.

نوعی واکسن برای پیشگیری از ابتلا به آبله مرغان وجود دارد که بیشتر برای کودکانی که مبتلا به بیماری های ضعیف کننده ی سیستم ایمنی از قبیل لوسمی (نوعی سرطان خون) هستند، ضروری      می باشد، ولی برای کودکان سالمی که در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند نیز می توان از آن استفاده کرد. این واکسن در دو نوبت با فاصله ی سه ماهه تزریق می شود.

در کودکانی که از نظر سیستم ایمنی مشکلی ندارند، بیماری طی چند روز فروکش کرده و بجز باقی ماندن چند یا چندین اسکار (جوشگاه) عارضه و ردپایی از خود به جای نمی گذارد و درمان فقط در جهت تسکین علائم تب و خارش بدن است و درمان خاصی مورد نیاز نیست. داروهای موضعی خنک کننده از قبییل کالامین و داروهیا ضدعفونی کننده یا آنتی بیوتیک موضعی یا خوراکی نیز می توانند ضایعات پوستی را سریعتر بهبود دهند.  در صورتی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، استفاده از داروی آسیکلوویر به شکل خوراکی می تواند دوره ی بیماری را کوتاه کند. این درمان در بزرگسالان مبتلا به آبله مرغان، کودکان دچار اختلال سیستم ایمنی و موارد شدید و گسترده ی بیماری نیز ضروری است.

موضوع مهمی که در بیماری آبله مرغان وجود دارد، احتمال تبدیل شدن آن به بیماری زوستر یا زونا است. در واقع در جریان ابتلا به آبله مرغان، ویروس واریسلا در خون فرد بیمار منتشر می شود و از آن طریق به گره های بخش حسی اعصاب محیطی رسیده و در آن جا جایگزین و مخفی می شود. با تضعیف ایمنی فرد – بخصوص در مواردی همچون کودکان ضعیف و دچار اختلال ایمنی، افراد مسن، دیابت کنترل نشده، سوء تغذیه، ابتلا به سرطان و استفاده از داروهای مهارکننده ی سیستم ایمنی- این ویروس از حالت مخفی و نهفته خارج می شود و بیماری زونا با دردی تیرکشنده، شدید و گاهی همراه تب و سردرد و کوفتگی عضلانی شروع می شود و پس از یک تا سه روز نیز ضایعاتی پوستی به شکل برجستگی هایی قرمز رنگ و به هم چسبیده به وجود می آیند که در امتداد نوارهای خاصی از بدن (موسوم به درماتوم) منتشر می شوند. این بیماری بسیار آزاردهنده و دردناک است و پزشک معالج باید با در نظر داشتن احتمال تبدیل آبله مرغان به زونا تدابیر پیشگیرانه و درمانی متناسبی برای درمان آبله مرغان اتخاذ کند. 

“این مطلب در شماره ی اول و پانزدهم بهمن ماه ۱۳۹۲ مجله ی زیبائی چاپ شده است.”

    تصویر پروفایل نویسنده:دکتر داریوش دائر
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با دکتر داریوش دائر
    سایر مقالات دکتر داریوش دائر

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ