«آندومتریوز»؛ عامل مشترک «قاعدگی دردناک» و «نازایی»

دکتر زهره لواسانی، عضو هیأت علمی دانشگاه/

 

تعریف آندومتریوز

وقتی بافت معمول درون رحم که به عنون آستر رحم شناخته می‏شود، در سایر بخش‏های بدن کاشته شود، به آن «آندومتریوز» می‏گویند. این بافت می‏تواند در تخمدان‏ها، لوله‏های تخمدان، روده‏ها و حتی خارج از لگن کاشته شود. با تغییرات هورمونی در طی سیکل قاعدگی، این بافت‏ها نیز شروع به ریزش می‏کنند و ممکن است باعث چسبندگی دردناک و یا بافت‏های جوشگاهی( اسکار) شوند.

در کشور ما شیوع این بیماری مشخص نیست و معمولاً در بسیاری از خانم‏های نابارور در طی لاپاراسکوپی، تشخیص داده می‏شود.

 

علایم آندومتریوز

«شایع‏ترین» علامت آندومتریوز؛ «دردِ قبل، حین و پس از پریود» است. برای بسیاری از زن‏ها این درد ممکن است ناتوان‏کننده باشد و ممکن است حتی در طی روابط زناشویی رخ دهد. و یا در طی حرکت روده ها و یا در حین ادرار کردن باشد. گاهی این دردها موجب درد مزمن ناحیه لگن و درد در ناحیه پایین کمر می‏شود. البته در بسیاری از زنان مبتلا به آندومتریوز، ممکن است درد خفیف بوده و یا هیچ علایمی نداشته باشند. درد معمولاً با ناحیه کاشت بافت‏های آندومتری ارتباط مستقیم دارد.

 

ارتباط دردهای قاعدگی با آندومتریوز

بیشتر زنان، دردهای خفیفی را در طی دوره‏های قاعدگی خود تجربه می‏کنندکه ممکن است با داروهای معمول کاهنده درد بهبود یابند. اما اگر درد بیش از دو روز طول بکشد و و فرد را از فعالیت‏های روزمره باز دارد و پس از پایان پریود همچنان باقی بماند، احتمال آندومتریوز وجود دارد.

درد آندومتریوز می‏تواند با نخستین دوره قاعدگی آغاز شود. اگر درد پریود فرد به حدی است که او را از فعالیت‏های روزانه باز می‏دارد، حتما باید با پزشک مشورت کند. اولین قدم؛ پیگیری نشانه‏ها و دریافت داروهای ضد درد است.

درست است آندومتریوز؛ یکی از دلایل دردهای شدید قاعدگی است، اما باید توجه داشت درد می‎تواند ناشی از علل دیگری مانند فیبروئید یا میوم هم باشد. میوم رشد غیرسرطانی بافت عضلانی رحم است. فیبروئیدها می‏توانند موجب دل‏دردهای شدید و یا تشدید خونریزی قاعدگی شوند. درد میوم ممکن است در هر زمان دیگری از سیکل به غیر از دوران پریود نیز رخ دهد.

الگوی پریودها در آندومتریوز؛ زمانی که درد رخ می‏دهد، شدت درد، مدت درد، هر نوع تشدید درد، دردی که فعالیت‏های روزانه را مختل می‏کند، درد در طی روابط زناشویی، حرکت روده‏ها و ادرار کردن مهم است.

 

ارتباط آندومتریوز با نازایی

گاهی اولین و تنها نشانه اندومتریوز، «ناباروری» است. یک سوم زنانی که ناباروری با علت ناشناخته دارند به آندومتریوز مبتلا هستند. ممکن است جوشگاه‏ها و ایجاد چسبندگی در بافت‏ها علت ناباروری باشد. درمان دارویی در درمان ناباروری ناشی از اندومتریوز موثر است و بارداری نیز خود می‏تواند علایم آندومتریوز را بهبود بخشد.

 

علل آندومتریوز

علل آندومتریوز هنوز دقیقاً شناخته شده نیست، اما وراثت، اختلال سیستم ایمنی و مهاجرت سلول‏های اندومتر به محوطه لگن در زمان پریود از طریق برگشت خون قاعدگی و یا در طی عمل سزارین، در تشدید این بیماری دخالت دارند.

آندومتریوز در زنان ۳۰ تا۴۰ سال، زنان بدون فرزند، زنان با پریودهای طولانی‏تر از ۷ روز، زنان با سیکل‏های کمتر از ۲۸ روز، شروع پریود قبل از ۱۲ سالگی و زنانی که مادر و خوهرانشان مبتلا به آندومتریوز بوده‏اند، شایع‏تر است.

 

تشخیص آندومتریوز

«معاینه لگن»؛ تخمدان‏ها، رحم و دهانه رحم توسط پزشک، تاحدودی موارد غیرطبیعی را مشخص می‏کند.

«سونوگرافی و تصویربرداری» از طریق سی‏تی‏اسکن و MRI نیز می‏تواند در تشخیص کمک‏کننده باشد. اما «لاپاراسکوپی» (مشاهده احشای شکمی از طریق دوربین)، تنها راه قطعی و مطمئن تشخیصی آندومتریوز است و پزشک با «نمونه‏برداری و بیوپسی» به تشخیص قطعی می‎رسد.

نکته مهم: آزمایش CA-125 که یک نوع تومور مارکر است، در موارد ابتلا به آندومتریوز افزایش می‏یابد و در موارد مشکوک به آندومتریوز انجام آن توصیه می‏شود.

 

درمان آندومتریوز

داروهای مسکن و ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند؛ ایبوبروفن یا ناپروکسن دردهای همراه با اندومتریوز را بهبود می‏بخشند. قرص‏های پیشگیری از بارداری ترکیبی نیز با تنظیم میزان هورمون‏های استروژن و پروژسترون دوره پریود را کوتاه‏تر و منظم‏تر می‏کنند و بدین ترتیب درد قاعدگی را بهبود می‏بخشند.

مصرف قرص‏های پیشگیری بدون توقف ۷ روزه و یا قرص‏های پروژسترونی تنها نیز از رایج‎ترین درمان‎های دارویی آندومتریوز هستند. البته در بسیاری از موارد اندومتریوز پس از توقف قرص‏ها باز می‏گردد.

درمان جراحی از طریق لاپاراسکوپی و یا عمل باز برای برداشتن چسبندگی‏ها نیز از سایر راه‏های درمانی آندومتریوز است. لاپاراسکوپی امکان بارداری پس از آندومتریوز را بسیار بهبود می‏بخشد. در صورت عدم موفقیت درمان آندومتریوز، انجام تلقیح داخل رحمی(IVF) از آخرین گزینه‏ها خواهد بود.

***

دکتر زهره لواسانی، عضو هیأت علمی دانشگاه

    تصویر پروفایل نویسنده:دکتر زهره لواسانی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با دکتر زهره لواسانی
    سایر مقالات دکتر زهره لواسانی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ