آشنایی با عوارض درمان‏های دارویی کمک باروری/ ۲- حاملگی چندقلویی و خارج رحمی

دکتر زهره لواسانی، عضو هیأت علمی دانشگاه/ جراح و متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ نازایی و آی‎وی‎اف

خوشبختانه با بهره‏گیری از درمان‏های نوین کمک باروری، موفقیت چشم‏گیری در درمان نازایی حاصل شده و خانواده‏های زیادی صاحب فرزند شده‏اند. در طی این درمان‏های دارویی ممکن است بعضاً در پاره‏ای از مواقع، عوارضی نیز بروز کند که در اینجا به آن می‏پردازم. بنابراین افرادی که از روش‏های درمانی کمک باروری استفاده می‎کنند؛ لازم است با این عوارض آشنا شوند که در صورت رخداد آن، مواجهه مناسبی با آن‏ها داشته باشند. از جمله عوارض روش­های کمک باروری در نازایی، به موارد زیر می‏توان اشاره کرد:

 ۱) سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS)

2) حاملگی‏های چند قلویی، اکتوپیک و هتروپیک

در بخش اول درباره «سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS)» توضیحاتی ارایه شد و در این بخش در خصوص «حاملگی‏های چند قلویی، اکتوپیک و هتروپیک» اشاره می‎شود.

  

حاملگی چند قلویی

حاملگی­های سه قلویی و بیشتر، از عوارض جدی درمان‏های ناباروری هستند و محدودیت­های طبی، روانشناختی، اجتماعی و مالی بسیار شدیدی را به وجود می­آورند. در سنین جوان‏تر در موارد بالا بودن حداکثر میزان استرادیول سرم از ۱۳۸۵ در میلی‏لیتر و نیز در صورتی که تعداد کلی فولیکول­ها هفت عدد یا بیشتر باشد، خطر حاملگی چندقلویی پر تعداد افزایش می­یابد. فقط ۲۰ درصد حاملگی­های چند قلویی پرتعداد ناشی از لقاح خود به خود هستند. ۸۰ درصد بقیه قابل انتساب به مداخلات باروری هستند. از این حاملگی­های چندقلویی، نیمی به روش­های کمک باروری و نیمی دیگر به مصرف داروهای محرک تخمک­گذاری در سیکل­های غیر از ART بر می­گردد. میزان بروز کبد چرب حاد و پره اکلامسی شدید مرگ جنین در سه ماهه سوم (۱۷ درصد)، زایمان پره‏ترم، وزن کم هنگام تولد (کمتر از ۲۵۰۰ ) و وزن بسیار کم هنگام تولد (کمتر از ۱۵۰۰)، رتینوپاتی شدید پره ماچوریته در سه قلویی­ها می­باشد.

  

راه­های کاستن از خطرات حاملگی چندقلویی

الف: استفاده از روش کشت طولانی مدت رویان

در آن روش به رویان­ها اجازه داده می­شود تا مرحله بلاستوسیست رشد کنند زیرا در مقایسه با امبریو (رویان ۳ روزه) توانایی تکامل بیشتر و میزان لانه­گزینی بالاتری دارند، به نحوی که حتی اگر تعداد اندکی بلاستوسیست انتقال داده شود میزان حاملگی همچنان زیاد خواهد بود.

 ب: محدودکردن تعداد رویان منتقل شده

به این ترتیب که حداکثر دو، سه یا چهار رویان را می­توان به ترتیب به زنان گروه­های زیر منتقل کرد: زنان دارای پیش آگهی بالاتر از متوسط (سن کمتر از ۳۵ سال)، زنان دارای پیش آگهی بالاتر از متوسط (سن ۳۷ ۳۵) و زنان دارای پیش آگهی کمتر از متوسط (سن ۴۰ ۳۸).

 ج: تشخیص ژنتیکی قبل از لانه­گزینی

نوعی روش تشخیص بالینی است که به منظور تعیین وجود اختلالات ژنتیکی خاص قبل از انتقال رویان به رحم بر روی خود رویان انجام می­شود. از طریق بیوپسی بلاستومر (یک سلول حاصل از رویان ۳ روزه که حاوی شش تا هشت سلول است) و سپس تست ژنتیکی بر روی سلول حاصل از بیوپسی صورت می­گیرد. برای بررسی آنوپلوییدی (کروموزوم ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۸، ۲۱، ۲۲، Y، X) جا به جایی و سایر نقایص ساختمانی کروموزومی، جلوگیری از انتقال بیماری­های وابسته به x از روش هیبریدیزاسیون فلوروسنت درجا (FISH) و برای بررسی جهش­های تک‏ژنی خانوادگی از روش خارج‏سازی DNA بلاستومر، واکنش زنجیره­ی پلیمراز، هضم توسط آنزیم­های محدود کننده یا تعیین توالی استفاده کرد.

 د: استفاده عاقلانه از روش­های انتخابی ختم حاملگی یا کاستن از تعداد قل­ها

یکی دیگر از گزینه­ها برای جلوگیری از برخی عوارض مادری و جنینی است که کاستن از تعداد حاملگی­های سه قلویی و تبدیل آن‏ها به دو قلویی رایج‏ترین روش است. بعد از این‏که فعالیت قلب جنین در هفته­های ۹۸ حاملگی توسط سونوگرافی ترانس‏واژینال به اثبات رسید حدود ۱۴ درصد حاملگی­های سه قلویی خود به خود به حاملگی دوقلویی تبدیل می­شوند. پس از کاستن تعداد قل­ها محدودیت رشد داخل رحمی کاهش و مدت حاملگی افزایش داشته است. از عوارض کاستن از حاملگی­های چندقلویی می­توان به پارگی بیش از موعد پرده­ها (۱۳ درصد). از بین رفتن کل حاملگی (۱۰- ۵ درصد)، افسردگی ماژور (در ۸۰ درصد زنانی که بعد از کاستن دچار سقط شده­اند و ۳۳ درصد زنانی که بعد از کاستن دارای جنین دوقلوی زنده هستند) اشاره کرد.

 

حاملگی­های اکتوپیک (خارج‎رحمی) و هتروپیک (خارج و داخل‏رحمی)

 میزان بروز حاملگی اکتوپیک (خارج‏رحمی) در جمعیت عمومی ۳ درصد است. این میزان بعد از روش­های کمک باروری افزایش می­یابد و به ۴ درصد می­رسد، عوامل خطر اصلی برای حاملگی نا به جا در IVF شامل ناباروری با عامل لوله­ای و میومکتومی قبلی هستند.

میزان بروز حاملگی هتروپیک (همزمان خارج و داخل ‏رحمی) که در حالت عادی نادر است، پس از درمان IVF افزایش چشمگیری پیدا می­کند (۱ درصد). حاملگی­های چند قلویی و میزان بالای هورمون­ها در جریان تحریک تخمک‏گذاری و مراحل اولیه حاملگی.

قابل ذکر است فقط ۸۴ -۴۰ درصد از حاملگی­های هتروتوپیک را می­توان در هنگام اولین مراجعه با استفاده از سونوگرافی ترانس واژینال تشخیص داد. پس از درمان حاملگی هتروتوپیک با لاپاراسکوپی، لاپاراتومی یا تزریق کلرید پتاسیم به داخل حاملگی خارج رحمی (تحت هدایت سونوگرافی) میزان کلی زایمان برای حاملگی داخل رحمی در حد ۶۶ درصد است.

همچنان برای درمان ناباروری، اقدام کنید و نگران عوارض احتمالی دارویی نباشید.

***

    تصویر پروفایل نویسنده:دکتر زهره لواسانی
    پروفایل داک تاپ
    گفتگو با دکتر زهره لواسانی
    سایر مقالات دکتر زهره لواسانی

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    کانال تلگرام بهترین پزشکان ایران | داک تاپ

    بستن
    تبلیغات:

    داک تاپ از تمامی علاقه مندان به بازاریابی و تولید محتوی بصورت تمام وقت و یا پاره وقت-دورکاری دعوت به همکاری می کند. جهت فرستادن در خواست خود به این صفحه مراجعه بفرمایید.

    کار پاره وقت در داک تاپ

    همکاری با داک تاپ